نكتهها
اولا : در لغت عرب الفاظ در معانى مجازى بيشتر از معانى حقيقى استعمال مىشوند و چون قرآن و حديث نيز به زبان عربى است
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ »
« 1 » يعنى : ما قرآن را به زبان عربى نازل كرديم تا شما بفهميد . تمام آيات و الفاظ احاديث را بايد طبق اسلوب و قواعد زبان عرب معنا كنيم و اگر الفاظ قرآن را به ظاهر خود واگذاريم در معنا كردن برخى از آيات دچار اشكال مىشويم از جمله در آيه :
« وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيها وَ الْعِيرَ »
« 2 » و آيه :
« سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا »
« 3 » آيا منظور پرسش از حيوانات ، مردهها و سنگها است يا اينكه در اين آيات معانى مجازى مقصود است ؟ اگر بتوانيم آيات را مطابق قواعد زبان عربى تفسير و تأويل كنيم بايد اين عمل را در تمام آياتى كه استناد به ظواهر آنها خلل ايجاد مىكند ، انجام دهيم و فرق گذاشتن بين آيات ، عملى نامعقول است بنابراين بايستى تمام آياتى را كه نسبت دست ، چشم و غيره به خدا داده است تأويل و توجيه كنيم و احاديث را نيز به همين ترتيب تأويل و تفسير نماييم و مواردى كه نياز به تأويل داشته باشد در كتاب خدا و كلام پيامبر گرامى اسلام زياد نيست .
هامش
( 1 ) . سوره يوسف : 2 .
( 2 ) . سوره يونس : 82 .
( 3 ) . سوره الاسراء : 75 .