وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً فارِهِينَ : و با استادى و مهارت از كوهها خانه مىتراشيد . ابن عباس گويد : بنا بر قرائت ديگر يعنى با طغيان و سركشى به تراشيدن خانههاى سنگى مىپردازيد . فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ : از مخالفت خداوند بپرهيزيد و دستورات مرا اطاعت كنيد . وَ لا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ : و امر رؤساء مسرف و تبهكار را اطاعت نكنيد . مقصود از مسرفين ، آن نه قبيلهاى است از ثمود كه اقدام به كشتن شتر كردند . سپس در وصف مسرفان مىفرمايد : الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَ لا يُصْلِحُونَ : كسانى كه در زمين فساد ميكنند و به اصلاح اقدام نميكنند . قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ : در جوابش گفتند : تو از مسحور شدگانى و عقلت فاسد شده و چيزى نميفهمى ، يعنى چندين بار مسحور شدهاى . برخى گويند : يعنى دچار خدعه شدهاى و برخى گويند : يعنى تو از كسانى هستى كه به بيمارى دستگاه گوارش مبتلايند . برخى گويند : يعنى تو هم مثل ما ميخورى و مىآشامى . چگونه براى نبوت بر ما اولويت پيدا كردهاى . ما أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا فَأْتِ بِآيَةٍ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ : تو هم بشرى هستى مثل ما . معجزهاى بياور كه اگر راست مىگويى گواه بر صدقت باشد . قالَ هذِهِ ناقَةٌ لَها شِرْبٌ وَ لَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ : صالح گفت : اين است شترى كه خدا او را از سنگ بيرون آورده و ده ماهه آبستن است و بايد آب را تقسيم كنيد ، قسمتى براى شما و قسمتى براى او و هيچيك نبايد مزاحم يكديگر شويد ، از على ( ع ) است كه : اولين چشمهاى كه در زمين جوشيد ، همان بود كه خداوند براى صالح ظاهر كرد و صالح گفت : يك روز براى او و يك روز براى شما . وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ . . . لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ : اين قسمت در سورهء اعراف تفسير شده و شرح داستان نيز در همانجاست .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٨ — صفحة 49
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٤٩