لايق خدايى است كه بتواند اين كارها را انجام دهد .
اكنون خداوند متعال حكايت از دعاى ابراهيم مىكند :
رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
: خدايا به من حكمت و دانش - و بقولى نبوت - ببخش و مرا از لحاظ درجه و منزلت ، به پيامبران پيش از من ملحق گردان .
برخى گويند : يعنى چنان لطفى در بارهام كن كه شايستگى پيوستن به انبياء پيدا كنم .
از اين آيه اهميت صلاح و صالح بودن به خوبى معلوم مىشود . منظور از صلاح اين است كه انسان در راه اوامر الهى استقامت نشان دهد .
وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ
: و مرا در ميان امتهاى بعدى مورد قبول و ستايش ايشان قرار ده .
اين دعاى ابراهيم را خداوند مستجاب فرمود . از اين جهت است كه پيروان همهء اديان ابراهيم را ستايش ميكنند و نبوت او را قبول دارند .
عرب لسان را به جاى قول مىگذارد و همچنين به جاى لغت .
برخى گويند : يعنى در ميان آخرين امت ، فرزند خوبى به من عطا كن كه زبان به راستى گشايد و قيام به حق كند و منظور محمد ( ص ) است .
وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ
: و مرا از وارثان فردوس برين قرار ده .
وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ
: و پدرم را بيامرز كه از راه صواب دور و منحرف گرديد .
علت اينكه او را گمراه مىنامد اين است كه كفر او از روى جهالت است نه از روى عناد .
در بارهء وجه استغفار ابراهيم براى پدر در سورهء توبه سخن گفتهايم . « 1 »
هامش
( 1 ) - آزر پدر حقيقى ابراهيم نيست . زيرا انبياء بايد از نسل پاكان و نيكان باشند . از آنجا كه ابراهيم به آزر وعدهء طلب مغفرت داده بود (سَلامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي، مريم 49 ) در اينجا برايش طلب مغفرت مىكند و لذا در آيهء ديگر مىگويد :« وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ