يعنى خدا بهتر از همه مؤمن و كافر را مىشناسد و اساساً مقصود اين است كه خدا بهتر ميداند كه من كتاب هدايت را از جانب او آوردهام و شما دچار ضلالت هستيد و به زودى مرا بر شما غالب خواهد كرد .
سپس بذكر نعمتهاى الهى پرداخته ، مىفرمايد :
وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ
: اى محمد ، تو در گذشته اميدوار نبودى كه خداوند بر تو وحى كند و ترا به وسيلهء وحى شرافت و عظمت بخشد .
إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ
: لكن خداوند ترا مورد رحمت و عنايت خود قرار داد و لباس پر افتخار رسالت را بر اندام تو پوشانيد و خير ترا خواست . به همين ترتيب باز هم لطف و مرحمت خود را از تو دريغ نميدارد و ترا به مكه باز ميگرداند . قدر اين نعمتها را بدان .
برخى گويند : يعنى تو اميد نداشتى كه كتابهاى گذشتگان را فرا بگيرى و داستانهاى آنها را بدون اينكه با آنها باشى بدانى و بر اهل مكه بخوانى . چنان كه مىفرمايد :
« وَ ما كُنْتَ ثاوِياً فِي أَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا »
يعنى داستان مردم مدين را براى اهل مكه بيان مىكنى ، با اينكه تو در مدين نبودهاى . و نيز ميفرمايد :
« وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ . . . »
تو در كنارهء غربى كوه طور نبودى . مع الوصف داستان موسى را براى اهل مكه مىگويى . اينها همه ناشى از مراحم الهى است در بارهء تو .
فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ
: به شكرانهء اين نعمتها پشتيبان كافران مباش .
از اين آيه استفاده مىشود كه بايد با اهل باطل به دشمنى برخاست . اگر چه در اين آيه و آيهء بعد ، مخاطب شخص پيامبر است ، اما اين خطاب خصوصيتى ندارد و شامل ديگران هم مىشود . از ابن عباس روايت شده است كه تمام قرآن از باب « اياك اعنى و اسمعى يا جاره » ( خطابم به تست ولى ديگرى بايد بشنود ) مىباشد .
وَ لا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ
: مبادا اين كافران ترا از پيروى قرآن و احكام و دستورات آن كه براى تعظيم شأن و مقام تو نازل شده است باز دارند .
وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ
: مردم را به اطاعت و توحيد خدايت فراخوان . خدايى كه