تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 239

مساهمون:

ص٢٣٩
فَما كانَ لَهُ مِنْ فِئَةٍ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ
: جز خداوند كسى نبود كه قارون را يارى كند و از عذاب نجاتش دهد .
وَ ما كانَ مِنَ المُنْتَصِرِينَ
: و خود او هم نميتوانست خويشتن را كمك و از خود دفاع كند .
وَ أَصْبَحَ الَّذِينَ تَمَنَّوْا مَكانَهُ بِالْأَمْسِ يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ
: آنها كه وقتى تجملات و شكوه ظاهرى قارون را ميديدند ، آرزو ميكردند كه به جاى او بودند و همچون او از آن همه نعمت و زر و زيور بهره‌مند بودند ، اكنون چنين مىگويند : دريغا ! گويا خداوند براى هر كه بخواهد روزى را گسترش ميدهد و نسبت بهر كه بخواهد تنگ مىگيرد . در حقيقت ، آنها از گفتهء خود پشيمان شده ، بخطاى خود اعتراف ميكردند . سيبويه مىگويد : كلمهء « وى » مستقل است . اين كلمه را انسان هنگامى به كار مىبرد كه به خطاهاى خود پى برده باشد . فراء گويد : اصل اين كلمه « ويلك » است كه لام آن حذف شده است و « ان » مفتوحه در محل نصب است به فعل مقدر ، مثل اين كه گفته شده است : « اعلم ان اللَّه يبسط الرزق . . . » وى گويد : شنيدم اعرابى به زنش گفت : « اين ابنك ويلك » ( واى بر تو ! پسرت كجاست ؟ ) زن جواب داد : « و يك انه وراء البيت » يعنى : او را در پشت خانه نمىبينى ؟ كسايى گويد : اين كلمه به معنى « ذلك » است . ابن عباس هم اين معنى را پذيرفته است . يعنى : آنها گفتند : خداوند روزى هر كه را بخواهد توسعه ميدهد و اين بخاطر مقام و منزلت او نيست و روزى هر كه را بخواهد كم ميدهد و اين هم به خاطر خوارى و مذلت او در پيشگاه خداوند نيست . قتاده و مجاهد گويند : « ويكأن » يعنى : « الم تعلم » ( آيا ندانستى ؟ )
لَوْ لا أَنْ مَنَّ اللَّهُ
عَلَيْنا لَخَسَفَ بِنا
: آنهايى كه پس از قارون بجاى مانده بودند ، گفتند : خداوند بر ما منت گذاشت و نعمتهاى قارون را بما نداد و گرنه امروز ما را هم به زمين فرو مىبرد .