تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 193

مساهمون:

ص١٩٣
علت اينكه اين داستان در چند سوره تكرار شده ، اين است كه براى اهل كتاب اتمام حجت شود و اسباب گرايش آنها به حق فراهم گردد زيرا قوم يهود نسبت به موسى ادعاى محبت مىكردند و هر كه كسى را دوست دارد ، از گفتگوى در بارهء او خشنود مىشود و به كسى كه در بارهء فضيلت او سخن گويد ، علاقه پيدا مىكند . وانگهى هر جا كه داستان موسى تكرار شده ، خالى از فايده نبوده است . در عبارت :
« أَنْ أَلْقِ عَصاكَ »
قسمتى حذف شده است . در حقيقت منظور اين است كه : عصايت را بينداز . همين كه عصا را انداخت به شكل اژدهايى در آمد كه از لحاظ سرعت حركت و شدت اهتزاز همچون مارى بود .
فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ
: منظرهء اژدها شدن مار و جست و خيز سريع آن باعث شد كه موسى فرار كند و به جاى اول خود برنگردد . از اينرو به او گفته شد :
يا مُوسى أَقْبِلْ وَ لا تَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الْآمِنِينَ
: موسى ، جلو بيا و نترس كه تو از زيان اين اژدها ايمن هستى . از اينكه عصا اژدها مىشود ، مىفهميم كه جوهر و سرشت اجسام ، همه يكى است و به همين جهت است كه با فاصلهء زيادى كه ميان چوب و حيوان وجود دارد ، بر اثر اعجاز موسى يكى تبديل به ديگرى مىشود . از همين جا معلوم مىشود كه وقتى انقلاب عصا به مار ممكن باشد ، سفيد شدن جسم سياه كه فقط تغيير رنگى است و نيازى به تغيير ماهيت جسم ندارد ، كارى است آسانتر « 1 » و اين همان معجزهء دوم موسى
هامش
( 1 ) - در بارهء تبديل عصا به اژدها از لحاظ فلسفى و برهانى كه در فلسفه براى اثبات مادهء مشترك آورده‌اند ، معلوم است كه تمام اجسام چه جماد و چه حيوان و چه نبات ، از لحاظ ماده مشتركند و تنها اختلاف آنها از لحاظ صور است . چنان كه در طبيعت ، خاك و بطور كلى جمادات ، صورت گياهى به خود ميگيرند و گياه نيز صورت حيوانى به خود ميگيرد و بالآخره همان حيوان و نبات هم پس از مرگ به حالت جمادى و خاكى بر ميگردند و اين وضع هم چنان ادامه دارد و چنان كه از لحاظ دينى خاك ، نطفه و نطفه ، علقه و علقه ، مضغه مىشود و سرانجام به صورت انسان كامل در مىآيد و دوباره پس از موت ، خاك مىشود و در روز قيامت ، اين خاك برميگردد و از نو
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 193 | الشيخ الطبرسي / ستوده / احمد بهشتى