و هل ياثمنى اللَّه فى ان ذكرتها * و عللت اصحابى بها ليلة النفر
آيا بواسطهء اينكه آن زن را ياد كردم و شب حركت ، همراهانم را مشغول كردم .
خدا كيفرم ميدهد ؟
برخى گفتهاند : « اثام » نام واديى است در جهنم . اكنون در تفسير اثام است كه مىفرمايد :
يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ
: در روز قيامت خداوند اجزاء كيفر او را چند برابر مىكند ، نه اينكه استحقاق او را چند برابر مىكند زيرا خداوند ظلم نمىكند و كسى را بيشتر از استحقاق كيفر نميدهد . برخى گفتهاند : مقصود اين است كه كيفر هر گناهى را جداگانه مىبيند . و برخى گفتهاند : منظور اين است كه هم در دنيا عذاب مىبيند و هم در آخرت .
وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً
: و براى هميشه در جهنم گرفتار خوارى و ذلت خواهد بود .
اينكه مىگويد : گرفتار خوارى است ، بخاطر اين است ، كه گاهى بعضى از دردها و گرفتاريها به بعضى از افراد مىرسد و مقصود اهانت به آنها نيست . مىخواهد بفرمايد :
آنچه اين افراد در جهنم مىبينند از روى اهانت است .
سپس توبه كنندگان را استثنا كرده ، مىفرمايد :
إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ
:
مگر كسانى كه از گناهان خود توبه كنند و بخداى خود ايمان آوردند و بين خود و خداى خود به عمل صالح پردازند ، اينها كسانيند كه خداوند توفيقشان ميدهد كه پس از معصيت اطاعت كنند و پس از فراموشى خدا را ياد كنند و پس از بدى نيكى كنند .
برخى گويند : يعنى پس از توبه خداوند كارهاى بد ايشان را در ايام شرك ، تبديل به كارهاى خوبى مىكند كه در ايام ايمان انجام ميدهند . شرك آنها تبديل به ايمان مىشود و كشتن ايشان مؤمنين را تبديل مىكند به كشتن ايشان مشركين را و زناى آنها را تبديل به عفت و پاكدامنى مىكند .
برخى گويند : مقصود اين است كه گناه را از بنده محو مىكند و به جاى آن