تا شبها كه خورشيد در آسمان نيست از نور آن بهره گيرند .
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً
: خداوند شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد تا اگر كسى كارهاى خود را در يكى از آنها نتوانست انجام دهد ، در ديگرى انجام دهد . امام صادق ( ع ) فرمود : نماز شب را در روز و نماز روز را در شب قضا مىكنى . برخى گويند : يعنى هر كدام از آنها را مخالف ديگرى قرار داد . شب تاريك و سياه و روز روشن است .
لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً
: براى كسى كه بخواهد فكر كند و بوسيلهء اختلاف شب و روز ، بر تدبير و قدرت خداوند استدلال كند و بخواهد شكر نعمت او را بجا آورد . يا اعمالى كه ترك كرده ، جبران كند .
وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً
: بهترين و شايستهترين بندگان خدا آنها هستند كه با وقار روى زمين راه مىروند و از تكبر و فساد و معصيت خوددارى ميكنند . اينكه « بندگان خدا » مىگويد : براى تشريف است . يعنى از بندگان خدا انتظارى جز اين نيست . چنان كه پدرى بگويد : فرزند من كسى است كه من از او راضى هستم و مرا اطاعت كند . بدينوسيله فرزندان متخلف را توبيخ مىكند .
امام صادق ( ع ) فرمود : منظور كسى است كه بر طبيعت خويش حركت كند و از تبختر و تكبر خوددارى نمايد . برخى گويند : يعنى با حلم و دانش گام برميدارند و در برابر جهل و خيره سرى ديگران متانت خود را از دست نميدهند .
وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً
: هر گاه جاهلان به آنها سخنى زشت و ناپسند بگويند ، جواب آنها را بزشتى نميدهند و زبان خود را به حرفهاى زشت و ناپسند نمىآلايند و در پاسخ آنها مرتكب گناه نميشوند . يا اينكه به جاهلان سلام ميكنند . چنان كه در جاى ديگر مىفرمايد :
« وَ إِذا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَ قالُوا لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ »
( هر گاه سخن لغو بشنوند ، از آن اعتراض كرده ، گويند : اعمال ما براى ما و اعمال شما براى شماست . سلام بر شما : قصص 55 ) قتاده گويد : اخلاق مسلمين اين بود كه با جاهلان سرسرى نميكردند . ابن عباس