اعمال و سرانجام زندگى آنهاست ؟ لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ خالِدِينَ : منافع و لذات براى آنها در بهشت فراوان است و فنا نمىپذيرند . كانَ عَلى رَبِّكَ وَعْداً مَسْؤُلًا : اين وعدهاى است كه خدا داده و آنها از خدا درخواست كردهاند كه بوعدهء خود وفا كند و وفا كرده است . برخى گويند : يعنى فرشتگان از خداوند خواستهاند كه آنها را داخل بهشت كند و خدا هم وفا كرده است . چنان كه مىفرمايد : « رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ » ( خدايا ، آنها را داخل بهشتهايى كه آنها را وعده دادهاى كن : غافر 8 ) وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ : روزى فرا مىرسد كه آنها را در صحراى محشر جمع مىكنيم و معبودهاى آنها يعنى عيسى و عزير و فرشتگان - و بقولى بتها - را مىآوريم . فَيَقُولُ أَ أَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبادِي هؤُلاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ : در آن وقت خداوند به معبودهاى ايشان مىگويد : آيا شما اينها را گمراه كرديد يا خودشان گمراه شدند ؟ قالُوا سُبْحانَكَ ما كانَ يَنْبَغِي لَنا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِياءَ : در جواب گويند : تو از داشتن شريك منزهى ، براى ما سزاوار نبود كه با دشمنان تو دوستى كنيم . بلكه تو ولى مايى . برخى گويند : يعنى براى ما و پرستندگان سزاوار نبود كه به پرستش جز تو دعوت كنيم و اگر ما چنين كارى ميكرديم ، با آنها طريق دوستى سپرده بوديم ولى ما با كسانى كه در برابر تو كفر مىورزند ، طريق دوستى نمىسپريم . وَ لكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَ آباءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ : ولى تو بعد از رحلت پيامبران عمر آنها را طولانى كردى و مال و اولاد آنها را بسيار كردى تا كتاب ترا فراموش كردند و پشت سر انداختند . وَ كانُوا قَوْماً بُوراً : و اينها مردمى هلاك شونده و فاسد بودند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٧ — صفحة 190
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٩٠