برخى گويند : مقصود زمين مكه است كه مهاجرين مسلمان آرزوى بازگشت به آن را داشتند . وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ : دين اسلام را كه خدا براى آنها پسنديده است ، بر دينهاى ديگر غالب مىسازد . چنان كه پيامبر خدا فرمود : زمين براى من جمع شد و مشارق و مغارب آن به من نشان داده شد . به زودى فرمانروايى امت من بهمهء جاهايى كه براى من جمع شد خواهد رسيد . برخى گويند : تمكين دين يعنى عزيز كردن اهل دين و ذليل كردن منكرين آن تا بتوانند دين خود را ظاهر كنند . وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً : از آن پس كه در مكه ترسان بودند ، خداوند آنها را بقوهء اسلام و گسترش آن ايمنى بخشيد . مقاتل مىگويد : خدا به اين وعدهء خود عمل كرده است . آنها را در روى زمين قدرت بخشيد و ترس آنها را مبدل به ايمنى كرد . پس به وعدهء خود وفا كرده است . برخى گويند : از آن پس كه در دنيا مىترسيدند ، خداوند در آخرت آنها را ايمن مىسازد . در روايت است از پيامبر اسلام كه خداوند فرمود : بندهام را دچار دو ترس و برخوردار از دو ايمنى نميكنم . اگر در دنيا ترسيد ، در آخرت ايمنش مىكنم و اگر در دنيا ايمن شد ، در آخرت او را مىترسانم . يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً : اينان در عبادت خود خالصند ، ريا ندارند و شرك نمىورزند . اين آيه دلالت دارد بر اينكه نبوت پيامبر ما صحيح است . زيرا اخبارى كه او از غيب داده ، صادق بوده است . وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ : آنها كه بعد از اين نعمتها كافر شوند ، فاسقند . ذكر فسق بعد از كفر - با اينكه كفر بدتر از فسق است - بخاطر اين است كه فسق در هر چيزى گرايش به صورت قبيحتر آن است . پس مقصود از اين كه اينها در كفر خود فاسقند اين است كه بدترين نوع كفر را دارند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٧ — صفحة 163
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٦٣