اظهار موافقت و به عمل مخالفت كنيد ، ميداند . قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ : بگو : خدا و پيامبر را اطاعت كنيد و از مخالفت بپرهيزيد . فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْكُمْ ما حُمِّلْتُمْ : اگر از طاعت خدا و رسول اعراض كنند ، بر پيامبر است وظائفى كه بر عهده دارد و بر آنهاست وظائفى كه بر عهده دارند . يعنى پيامبر اوامر خدا را ابلاغ مىكند و آنها بايد اطاعت كنند . وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا : اگر پيامبر را اطاعت كنيد ، رشد مىيابيد و به صلاح مىگرائيد و به راه بهشت هدايت مىشويد . وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ : پيامبر وظيفهاى جز اداى رسالت و بيان شريعت ندارد . وظيفهء او راهنمايى و وظيفهء شما راهيابى است . وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ : خداوند به آنان كه اهل ايمان و طاعت خالصند ، وعده كرده است كه آنها را جانشين گذشتگان كند و سرزمينهاى كفار عرب و عجم را بدست ايشان دهد و آنها را در آن سرزمينها ساكن و حكمروا گرداند . همانطورى كه بنى اسرائيل را هم جانشين گذشتگان كرد و جبابرهء مصر را هلاك گردانيد و سرزمينها و ديار و اموالشان را به آنها داد . ابى بن كعب گويد : هنگامى كه پيامبر خدا وارد مدينه شد و انصار او را مأوى دادند ، تمام عرب بدشمنى آنها برخواستند . شبها با سلاح مىخوابيدند و روزها سلاح را از خود جدا نميكردند . گفتند : آيا روزى خواهد آمد كه ما در امن و آرامش به سر بريم و فقط از خدا بترسيم ؟ از اينرو آيه نازل گرديد . مقداد از پيامبر خدا نقل كرده است كه : هيچ خانهء گلين و موئين در زمين نمىماند ، مگر اينكه خداوند كلمهء اسلام را بوسيلهء عزيز كردن عزيزى يا ذليل كردن ذليلى داخل آن مىكند . يا اهل آن را عزيز مىكند و آنها را پيرو كلمهء اسلام مىسازد يا ذليل مىكند تا در برابر كلمهء اسلام سر تسليم فرود آوردند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٧ — صفحة 162
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٦٢