لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ
:
جبائى گويد : اين كار به منظور سختگيرى در عبادت و امتحان است . يعنى : خداوند تكليف را بر آنهايى كه در دلشان شك بود و سنگدل شده بودند ، سخت گرفت و ناچار شدند فرق ميان سخن محكم خدا و القاء شيطان را بپذيرند .
وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ
: ستمكاران سرگرم دشمنى و گرفتار مخالفتى هستند كه دور از حق است .
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ
: تا آنها كه به خدا و توحيد و حكمتش علم دارند ، بدانند كه قرآن حق است و قابل تغيير و تبديل و زياد و كم نيست .
فَيُؤْمِنُوا بِهِ
: تا ايمان آنها استوار بماند ، و بقولى يعنى : برايمان آنها افزوده شود .
فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ
: و بر اثر قوت ايمان ، در پيشگاه قرآن خشوع و تواضع پيدا كنند .
وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
: خدا مردم مؤمن را براهى روشن و بىپيچ و خم هدايت مىكند . منظور اين است كه آنها را بر دين حق استوار ميدارد . برخى گويند : يعنى آنها را بسبب ايمان به راه بهشت هدايت مىكند .
وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ
: مردم كافر همواره در بارهء قرآن گرفتار شكند . اين جمله ، مخصوص كسانى است كه خدا ميداند كه هيچگاه ايمان نمىآورند .
حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً
: تا در حين غفلت و بطور ناگهانى ، قيامت ، ايشان را فرا رسد .
أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ
: يا اينكه عذاب روزى بيمانند . كه بقول قتاده و مجاهد همان روز جنگ بدر است . آنها را گرفتار سازد . اينكه روز بدر را عقيم مىنامد ، بخاطر اين است كه آن روز بخاطر جنگ فرشتگان و دشوارى كار ، روزى بيمانند بوده است . نظير آن شعر زير است :
عقم النساء فلا يلدن شبيهه * ان النساء بمثله لعقيم