ابدى و هميشگى خواهد بود . بديهى است كه روز قيامت ، بد بارى بدوش اعراض كنندگان از قرآن خواهد بود . كلبى گويد : يعنى كفر ايشان به قرآن بارى سنگين است از گناه بر روانشان ! يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ : روز قيامت ، همان روزى است كه در صور دميده مىشود . وَ نَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقاً : ابن عباس گويد : يعنى كسانى كه به پرستش خدايان ديگر پرداختهاند ، در روز قيامت با چشمان كبود شده و صورتهاى سياه گشته ، محشور خواهند شد و چشم آنها شبيه چشم گربه است . برخى گويند : مقصود از « زرق » كورى چشم است . برخى گويند : مقصود اين است كه آنها تشنه محشور مىشوند و اين تشنگى از چشمانشان پيداست . نظير آن اين آيه است : « وَ نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلى جَهَنَّمَ وِرْداً » ( مريم 86 ) . يَتَخافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْراً : افراد مجرم ، در نهان به يكديگر خطاب مىكنند ، جز ده شب درنگ نكردهاند ! اين معنى از ابن عباس و قتاده است و منظور اين است كه فاصلهء ميان نفخهء اول و نفخهء دوم بيش از ده شب نبوده است . در خلال اين مدت - كه چهل سال طول مىكشد - آنها از عذاب آسودهاند . برخى گويند : آنها از شدت هول قيامت ، مدت زندگى دنيا را فراموش كرده ، مىگويند : در دنيا ده روزى بيشتر نمانديد . برخى گويند : مدت ماندن در قبر را فراموش مىكنند . فكر مىكنند در اين مدت خواب بودهاند و اكنون كه روز قيامت است بيدار شدهاند . حسن مىگويد : آنها بر اثر ماندن زياد در آتش جهنم ، مدت زندگى دنيا را كم و ناچيز مىشمارند . نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ : ما به آنچه در نهان به يكديگر مىگويند ، آگاهتريم . إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْماً : بعضى از آنها كه رفتار بهترى داشته و عاقلتر بودهاند ، مىگويند : مدت درنگ شما در دنيا و قبر يك روز بوده است .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٦ — صفحة 70
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٧٠