كيد ساحر : اهل كوفه بجز عاصم « سحر » و ديگران « ساحر » خواندهاند .
بنا بر قرائت اول « سحر » هم مصدر و به معناى فاعل است .
لغت :
لقف : به سرعت گرفتن .
كبير : معلم .
ايثار : ترجيح .
تزكى : طلب پاكى و نيكى . زكات مال هم همين است زيرا باعث زيادى مال مىشود .
اعراب :
ما صَنَعُوا
: اسم ان
آمَنْتُمْ لَهُ
: فرق آن با « آمنتم به » اين است كه اولى به معنى تصديق و دومى به معنى ايمان ضد كفر است .
مِنْ خِلافٍ
: ممكن است به معنى « عن خلاف » باشد يا به معنى « على خلاف » و حال باشد .
فِي جُذُوعِ النَّخْلِ
: « فى » به معنى « على » است .
أَيُّنا أَشَدُّ عَذاباً
: تعليق است يعنى فعل « لتعلمن » در لفظ آن عمل نكرده است .
وَ الَّذِي فَطَرَنا
: عطف بر
« ما جاءَنا »
يا اينكه و او براى قسم است .
قاض : به تقدير « قاضيه » .
هذِهِ الْحَياةَ
: به تقدير « امور هذه الحياة » يا « مدة هذه الحياة » بنا بر اول « هذه » مفعول به و بنا بر ثانى مفعول فيه است .
جَنَّاتُ عَدْنٍ
: بدل از « درجات » .
مقصود :
فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى
: موسى از ديدن منظرهء سحر آميز ايشان احساس ترس كرد . يعنى ترسيد كه مردم دچار اشتباه شوند و گمان كنند كه عمل ساحران مانند اعجاز موسى است و از تبعيت وى خوددارى كنند . اين معنى از جبائى است .