سخن مىگويند . « 1 » برخى مىگويند : اينكه مىگويد : دلهايى كه در سينههايند ، براى اين است اشتباه بقلب نخل نشود . هم چنان كه در
« يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ »
براى اين است كه گاهى سخن به غير زبان است .
مقصود اين است كه : چشمها اگر چه كور باشند ، در حقيقت كور نيستند به شرطى كه صاحبان چشمهاى كور عارف به حق باشند . اما كورى دل كورى حقيقى است كه انسان را به انكار توحيد وادار مىكند .
وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ
: از تو مىخواهند كه عذاب را بر آنها نازل كنى .
وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ
: اما خدا وعدهء خود را در نازل كردن عذاب به تأخير نمىافكند . ابن عباس مىگويد : يعنى در روز بدر عذاب مىفرستد .
وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
: در بارهء اين آيه اقوالى است :
1 - يعنى يك روز از روزهاى آخرت با هزار سال از روزهاى دنيا برابر است .
اين قول از ابن عباس وعدهء ديگرى است . بنا بروايت ديگر ابن عباس مىگفت : يك روز از روزهايى كه خداوند آسمانها و زمين را در آن آفريد با هزار سال برابر است .
در روايت است كه فقرا نصف روز - كه پانصد سال است - پيش از اغنيا به بهشت مىروند .
هامش
( 1 ) - امروز بر اينند كه آلت تفكر و انديشه مغز است . ولى قرآن هميشه تفكر و انديشه را بقلب نسبت ميدهد . البته متفكر حقيقى روح است . بحث در اين است كه آيا آلت تفكر چيست ؟
قلب يا مغز ؟
بعضى از دانشمندان جديد به اين نكته توجه كردهاند كه قلب بر مغز تقدم دارد و در حقيقت فرمانده مغز قلب است و مغز خود آلتى است در دست مغز . بدون اينكه در بارهء صحت گفتهء قرآن ترديدى كنيم ، بايد منتظر باشيم تا علم پرده از روى اين حقيقت برگيرد و يكى ديگر از معجزات علمى قرآن روشن گردد .
فعلا مىتوان گفت : مسلم است كه اگر قلب لحظهاى از فرستادن خون به اعضاء خوددارى كند ، انسان با همهء خصوصياتش و با همهء افكار و عواطفش ، از بين مىرود . در حالى كه اگر مغز از كار بيفتد ، مرگ حتمى و مسلم نيست . آيا مىتوان به حكم همين قاعده ، تقدم قلب را بر مغز قبول كرد و تفكر مغز را هم عملى دانست كه زير فرمان و به يارى قلب صورت مىگيرد ؟