و اگر مراد دين باشد ، مقصود از منافع پاداش اخروى است تا قيام قيامت .
ثُمَّ مَحِلُّها إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ
: در صورتى كه مراد از شعائر قربانى باشد ، مقصود اين است كه پايان مدت قربانىها آن وقتى است كه به خانهء كعبه برسند . و برخى گويند :
تمام حرم است .
اصحاب ما گويند : اگر قربانى براى حج است ، پايان مدت آن وقتى است كه به منى برسند و اگر براى عمرهء مفرده است ، وقتى است كه به مكه برسند و سر ببرند يا نحر كنند .
كسانى كه مىگويند : مقصود از شعائر مناسك حج است ، مىگويند : پايان آن هنگامى است كه طواف انجام گيرد . زيرا پس از طواف ، از احرام خارج مىشوند .
و اگر مقصود از شعائر دين باشد ، محتمل است كه مقصود از جملهء اين باشد كه پايان آن قسمت از دين كه مربوط به احرام است ، كارهايى است كه در جوار كعبه انجام ميگيرد و محتمل است كه مقصود اين باشد كه اجر آن بر خداى كعبه است .
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً
: براى هر دستهاى از گذشتگان اهل ايمان ، در قربانى عبادتى قرار داديم . يا اينكه قربانى قرار داديم يا عبادتگاهى قرار داديم يا شريعتى و آئينى قرار داديم .
لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ
: اين راه عبادت را پيش پاى آنها گذاشتيم ، تا خدا را بر چارپايانى كه به آنها روزى داده ، ياد كنند .
از اين آيه برمىآيد كه ذبح و قربانى مخصوص اين امت نيست و پيش از ما نيز مشروع بوده است .
فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ
: معبود شما يكى است و شريك و همتا ندارد . پس بر قربانيها نام غير خدا را نبريد .
فَلَهُ أَسْلِمُوا وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ
: خدا را اطاعت كنيد و متواضعينى كه به خدا اطمينان دارند ، بشارت ده .
برخى گويند : مقصود آنهايى است كه ظلم نميكنند و چون به آنها ظلم شود ،