خود ساختمان را بفروشند يا كرايه دهند . اما نسبت به زمين حقى ندارند ) .
برخى گويند : مراد از مسجد الحرام خود مسجد است . بر حسب ظاهر اين قول صحيح است . پس مقصود اين است كه مسجد الحرام را نمازگاهشان و محل اعمال حجشان قرار دادهايم . از اين لحاظ بومى و غير بومى داراى حق مشترك هستند . اما مشتركين خود را ارباب و صاحب اختيار مسجد ميدانستند و مسلمانها را از نماز خواندن در مسجد و طواف منع مىكردند .
وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ
: الحاد انحراف است . برخى گويند : مقصود شرك است و برخى گويند : منظور حلال شمردن محرمات و ارتكاب گناهان است . يعنى هر كه مشرك شود و از اين راه ظلم كند يا مرتكب حرام و گناه شود ، او را از عذاب دردناك مىچشانيم .
برخى گويند : اين آيه در بارهء كسانى نازل شده است كه در سال حديبية پيامبر را از ورود به مكه منع كردند .
وَ إِذْ بَوَّأْنا لِإِبْراهِيمَ مَكانَ الْبَيْتِ
: به ياد آور هنگامى را كه جاى خانه را براى ابراهيم آماده كرديم و به او نشان داديم .
سدى گويد : ابراهيم نميدانست كعبه را كجا بسازد . خداوند بادى سخت فرستاد تا خاكها را از روى پايههاى اصلى كعبه كه در زمان طوفان نوح ويران شده بود ، برداشت و پايهها آشكار گرديد .
أَنْ لا تُشْرِكْ بِي شَيْئاً
: و به او وحى كرديم كه جز مرا عبادت نكند و در اينخانه بتوحيد مرا بخواند .
وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْقائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ
: و خانهام را از لوث شرك و بتپرستى براى طواف كنندگان و قيام كنندگان و راكعان و ساجدان پاك گردان .
مقصود از قيام كنندگان بقولى اهل مكه و بقولى نماز گزار است .
وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ
: در ميان مردم ندا كن و اعلام حج بده .
اين آيه خطاب به كيست ؟