برخى گويند : در بارهء اهل كتاب و اهل قرآن و بقولى در بارهء مؤمنين و كافرين نازل شده است .
اين دو قول با گفتهء ابو ذر از لحاظ حقيقت چندان تفاوتى ندارد ، جز اينكه اينها روز بدر را ذكر نكردهاند .
مقصود :
قبلا در بارهء اهل ايمان و اهل كفر سخن گفت . اينك در بارهء مبارزات خستگى - ناپذير طرفين مىفرمايد :
هذانِ خَصْمانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ
: در حقيقت مؤمنين را يك گروه و صائبان و يهوديان و مشركين و زردشتيان را هم يك گروه حساب كرده ، ميفرمايد : اين دو گروه در بارهء دين خدا به مخاصمه پرداختهاند . يهوديان و مسيحيان به مسلمانان مىگويند :
ما پيش خدا برتر از شماييم . زيرا پيامبر و دين ما قبل از پيامبر و دين شماست .
مسلمانان مىگويند : ما بهتريم . زيرا ما بكتابها و پيامبران شما ايمان داريم و بكتاب و پيامبر خويش نيز ايمان داريم . اما شما از روى حسد به پيامبر و قرآن ما كفر مىورزيد . اين است خصومت ايشان .
برخى گويند : منظور خصومت و جنگ روز بدر است .
فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ
: ابن عباس مىگويد : هنگامى كه كافران بدوزخ مىروند ، لباسهاى كوتاهى از آتش به تن دارند . برخى گويند :
لباسشان از مس گداخته است . برخى گويند : آتش چنان آنها را احاطه مىكند كه مثل لباس ، بدن آنها را مىپوشاند .
يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ . يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ
: از بالاى سرشان آب جوشيدهاى بر آنها ريخته مىشود كه درون آنها را مىپزد و ذوب مىكند و پوست آنها را مىگدازد . در خبر است كه اين آب جوشان وارد شكم آنها مىشود .
وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ
: ما چيزهايى شبيه گرز آهنين بر سر آنها كوبيده مىشود . پيامبر خدا بروايت ابو سعيد خدرى در اينباره فرمود : اگر يكى از آن