سزاوار عذابند ؟ و هر كه را خدا خوار سازد ، گرامى دارندهاى ندارد . خدا هر چه خواهد كند .
اعراب :
خبر « ان » اول جملهء
« إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ . . . »
است .
مقصود :
اكنون بيان مىكند كه آيات را براى اينكه حجت خلق باشند نازل كرده است :
وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ آياتٍ بَيِّناتٍ
: در اينجا مجموعهء قرآن را به آيات پيش تشبيه كرده ، مىفرمايد : همانطورى كه آيات گذشته را بعنوان حجت و بينه نازل كردهايم ، قرآن هم حجت و بينه است و دلالت صريح دارد بر توحيد و عدل و مقررات فردى و اجتماعى .
وَ أَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يُرِيدُ
: و بر تو نازل كرديم كه خداوند هر كه را بخواهد به راه دين هدايت مىكند .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
: سنت خداوند است كه ميان حق و باطل جدا كند . روز قيامت هم مؤمن و يهودى و مسيحى و زردشتى و مشرك را از يكديگر جدا مىسازد . اهل حق را رو سفيد و اهل باطل را رو سياه محشور مىكند تا از يكديگر شناخته شوند .
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
: خداوند بر هر چيزى آگاه و گواه است ، پيش از آنكه جامهء هستى بپوشد . زيرا داناى غيب است .
اكنون به پيامبر گرامى خطاب كرده ، مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ
: آيا نميدانى كه اهل آسمانها و زمين و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درختان و جنبندگان و مردم مؤمن ، در برابر خدا خضوع و خشوع مىكنند ؟