بقولى يعنى وقت بلوغ و احتلام . در بارهء « اشد » و اقوال علماء در بارهء آن قبلا گفتگو كردهايم .
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى
: بعضى از شما پيش از بلوغ مىميريد .
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ
: و بعضى از شما به سن پيرى مىرسيد .
اين دوره را به اين جهت ، پستترين دورهء عمر مىنامد كه انسان در اين دوره فقط انتظار مرگ دارد ، نه انتظار سلامت و نشاط و جوانى .
لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً
: تا ديگر استفادهء علم نكند و دانستههاى خود را فراموش نمايد .
عكرمه گويد : كسى كه قرآن بخواند ، اين حال را پيدا نميكند و به اين آيه استدلال كرده است :
« ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ »
( تين 5 و 6 ) آن گاه انسان را سفلهء سفلگان كرديم . مگر آنان كه ايمان آورده و عمل صالح كنند . عكرمه گويد : منظور قاريان قرآن است .
اكنون دليل ديگرى بر معاد آورده ، مىفرمايد :
وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ
: زمين را خشك و بىگياه مىبينى . همين كه باران بر آن فرستاديم ، بوسيلهء گياهان نشاط و حيات و تحرك پيدا مىكند و گياهان آن افزايش مىيابد .
وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ
: و از انواع گياهان بهجتزا و نشاط انگيز و زيبا و خرم ، مىروياند .