متابعتشان كند ، از دين گمراهش كنند .
وَ يَهْدِيهِ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ
: و به عذاب دوزخ هدايتش كند .
اكنون بذكر دليل معاد مىپردازد . زيرا عمدهء مجادلات در بارهء آن بوده است :
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ
:
اگر در بارهء معاد شك داريد ، شما را از خاك آفريدهايم . يعنى دليل معاد اين است كه اصل شما آدم از خاك است . كسى كه بتواند خاك را به صورت انسانى زنده درآورد ، مىتواند استخوانهاى پوسيده را زنده كند و اموات را برگرداند .
ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ
: سپس اولاد آدم را از نطفه كه در رحم مادران قرار ميگيرد و قسمتى از آن از پدر و قسمتى از مادر است ، آفريديم .
ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ
: سپس نطفه را علقه - كه خون بسته است - كرديم .
ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ
: تشبيه مىكند به گوشت جويده . يعنى خون بسته به صورت پاره گوشت جويده درمىآيد .
مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ
: گوشت جويدهاى كه خلقت آن تمام و ناتمام است .
برخى گويند : يعنى صورت يافته و صورت نيافته . چنين پاره گوشتى هنوز داراى خطوط و نقشها و صورت نيست .
لِنُبَيِّنَ لَكُمْ
: براى اينكه قدرت خود را براى شما بنمايانيم كه شما را به اين صورتها درآوردهايم . يا اينكه براى شما بيان كنيم كه هر كه قادر بر ابتداست ، قادر بر بازگرداندن و اعاده نيز هست . يا اينكه براى شما چيزى بيان كنيم كه شك و ترديد شما را از بين ببرد .
وَ نُقِرُّ فِي الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
: و در رحم مادران هر چه بخواهيم تا مدتى معين كه وقت وضع حمل است ، نگاه ميداريم .
ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا
: آن گاه شما را كه طفلى شدهايد از رحم مادر بيرون مى - آوريم . طفل مصدر است و در اينجا به معناى جمع است .
ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ
: تا بمرحلهاى برسيد كه عقل و نيرو بكمال برسد .