شده است .
2 - مقصود همهء انسانهاست . در بارهء همين معنى هم مطالبى گفتهاند : 1 - يعنى انسان عجول آفريده شده است و در كارها دوست مىدارد عجله كند و هر چه را دوست ميدارد بدنبال آن مىشتابد . عرب نظير اين تعبير را دارد . مثلا در بارهء كسى كه زياد مىخوابد ، مىگويد : از خواب آفريده شده است و براى كسى كه زياد بدى مىكند ، مىگويد : از شر آفريده شده است . خنساء در وصف گاو مىگويد : « فانما هى اقبال و ادبار » اين گاو ، اقبال است و ادبار .
2 - الفاظ تغيير مكان دادهاند . يعنى : عجله از انسان آفريده شده است . اما اين معنى ضعيف و مستلزم تأويل است .
3 - عجل خاك است . شاعر مىگويد :
و النبع ينبت بين الصخر ضاحية * و النخل تنبت بين الماء و العجل
چشمه از ميان سنگها مىرويد و نخل از ميان آب و خاك ( عجله ) مىرويد .
طبق اين معنى ، آيه بمنزلهء :
« وَ بَدَأَ خَلْقَ
الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ »
( سجده 7 ) .
4 - يعنى آفرينش انسان در امرى است كه نيازى به زمان ندارد . چنان كه مىفرمايد :
« إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
( يس 82 ) امر خدا اين است كه چون چيزى اراده كند ، به او گويد : باش و باشد .
سَأُرِيكُمْ آياتِي
: به زودى آياتى كه دلالت بر توحيد و راستگويى پيامبر دارد به شما نشان مىدهم .
فَلا تَسْتَعْجِلُونِ
: در فرا رسيدن عذاب عجله نكنيد كه زمانى بفرا رسيدن آن نمانده است .
ابن عباس گويد : مقصود نضر بن حرث است كه گفت :
« اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ . . . »
( انفال 32 ) خدايا اگر اين ( خلافت على ع ) حق است ، سنگ بر ما ببار .
منظور از
« سَأُرِيكُمْ آياتِي . . . »
جنگ بدر است .
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ
: مشركين به مسلمين مىگويند : اين قيامت