گفتند :
- بوسيلهء آن از دشمن ، اجتناب كنيم ؟
فرمود :
- سپر خود را بگيريد تا شما را از آتش حفظ كند . بگوييد : « سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر » اين كلمات ، وسيلهء پيش افتادن انسانند و او را اجابت مىكنند . اينها پاسداران انسان و باقيات صالحات هستند .
همين روايت را اصحاب ما از امام صادق - بنقل از امامان پيشين و آنها بنقل از پيامبر عاليقدر - نقل كردهاند . بدنبال آن فرمود : « و لذكر اللَّه اكبر » و ياد خدا اين است كه انسان در برخورد بهر حلال يا حرامى در ياد خدا باشد .
همچنين از پيامبر بزرگوار روايت شده است كه : اگر از بيدار ماندن شب و مبارزهء با دشمن ، عاجز هستيد ، از اين كار عاجز نيستيد كه بگوييد : « سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر » اين كلمات ، باقيات صالحات هستند . آنها را بگوييد .
ابن مسعود و سعيد بن جبير و مسروق و نخعى گويند : باقيات صالحات ، نمازهاى پنجگانه هستند . از امام صادق ( ع ) نيز چنين روايت شده است . همچنين از آن پيشواى بزرگوار نقل شده است كه : نماز شب از باقيات صالحات است .
برخى گفتهاند : دختران صالح ، باقيات صالحات هستند .
بهتر است آيه را بر عموم اين معانى حمل كنيم تا شامل همهء خيرات و طاعات بشود .
در كتاب ابن عقده است كه امام صادق ( ع ) به حصين بن عبد الرحمن فرمود :
- اى حصين ، دوستى ما را كوچك مشمار ، زيرا از باقيات صالحات است .
عرض كرد :
- يا بن رسول اللَّه ، من آن را كوچك نمىشمارم ، بلكه خدا را بر آن حمد مىكنم .
علت اينكه : طاعتها را « صالحات » ناميدهاند ، اين است كه : اينها شايستهترين اعمال هستند ، زيرا خداوند به آنها امر كرده و در برابر آنها وعدهء پاداش داده و بر
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 74
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٧٤