برخى گويند : يعنى خداوند بهتر ميداند كه آنها تا وقتى كه مردند ، چقدر در غار ماندند .
از قتاده نقل شده است كه : جملهء
وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ . . .
حكايت از قول يهود است ، بدليل اينكه : بدنبال آن ميفرمايد :
قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا
بدينترتيب ، مىفرمايد :
تنها خداوند عالم است كه آنها چقدر در غار خفتهاند .
لكن اين قول ضعيف است ، زيرا ظاهر آيه ، نشان مىدهد كه خداوند در صدد خبر دادن از مدت خواب آنهاست ، نه در صدد حكايت قول يهوديان . حمل آيه ، بر حكايت ، احتياج بدليلى قطعى دارد .
بديهى است كه منظور خداوند متعال ، از اين آيه ، استدلال است بر قدرت عجيب و شگفتانگيز خود و اين استدلال در صورتى صحيح است كه مدت خواب آنها معلوم باشد ، بنا بر اين منظور از
قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا
بعد از بيان مدت خواب ايشان باطل كردن قول اهل كتاب است كه در اينباره ، اختلاف كرده بودند پس منظور اين است : بگو اى محمد : خدا به مدت خواب ايشان داناتر است كه از آن خبر داده است . هر چه خداوند مىگويد ، بپذيريد و گفتار اهل كتاب را ترك كنيد كه خداوند به اين موضوع ، آگاهتر است .
لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
: غيب ، چيزى است كه از قلمرو ادراك انسان خارج باشد . يعنى : هيچ چيز از خداوند پوشيده نيست كه ادراكش نكند ، بنا بر اين خداوند هر چه را كه در آسمانها و زمين از قلمرو ادراك مردم ، پوشيده است . مىداند .
أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ
: عجب خداى بينا و شنوايى است ! او همه چيز را مىبيند و مىشنود و هيچ چيز از او پوشيده نيست . جملهء تعجب ، بخاطر تعظيم مقام ربوبى به كار رفته است .
در روايت است كه مردى يهودى از على ( ع ) در بارهء مدت درنگ اصحاب كهف ، در غار سؤال كرد . على ( ع ) مطلبى را كه در قرآن كريم بود ، برايش بيان كرد . و گفت : در كتاب ما سيصد سال آمده است . فرمود : آنچه در كتاب شماست ، از روى سالهاى شمسى است و آنچه در كتاب ماست ، از روى سالهاى قمرى است . « 1 »
هامش
( 1 ) بايد دانست كه سال شمسى برابر است با 365 روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 45 ثانيه