او مىافزاييم و هرگز از عذاب او كاسته نمىشود . « مدا » براى تأكيد فعل است .
وَ نَرِثُهُ ما يَقُولُ
: ما او را هلاك مىكنيم و مال و اولادش را مالك مىشويم و مالكيت او را باطل مىكنيم . اين معنى از ابن عباس و قتاده و ابن زيد است .
وَ يَأْتِينا فَرْداً
: و بدون مال و اولاد ، تنها و بيكس نزد ما مىآيد .
وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِيَكُونُوا لَهُمْ عِزًّا
: اين كافران ، بتها را بخدايى گرفتند براى اينكه در آخرت ، از شفاعت آنها بهرهمند گردند ، زيرا آنها از بتها اميد شفاعت و نصرت داشتند و مىخواستند بوسيلهء آنها كسب عزب كنند .
كَلَّا
: چنين نيست . اين بتها وسيلهء عزت و سربلندى آنها نيستند ، بلكه وسيلهء خوارى و عذاب آنها هستند .
سَيَكْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ
: ديرى نمىپايد كه منكر عبادت آنها مىشوند و بر اثر بدى عاقبت ، از آنها تبرى مىجويند و مىگويند :
وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
( انعام 23 : به خدا ، پروردگار ما سوگند ، ما مشرك نبودهايم ) .
برخى گويند : مقصود اين است كه بتها بعبادت مشركين كفر مىورزند و آنها را تكذيب مىكنند . چنان كه از آنها نقل مىكنند كه مىگويند :
تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيَّانا يَعْبُدُونَ
( قصص : 63 ما از آنها در پيشگاه تو تبرى مىجوييم . آنها ما را پرستش نمىكردند ) اين قول از جبائى است .
وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا
: اخفش گويد : « ضد » مثل « رسول و عدو » هم مفرد به كار مىرود ، هم جمع . يعنى : بت پرستان بهمكارى يكديگر ، بر ضد اين خدايان قيام مىكنند و به تكذيب آنها مىپردازند .
برخى گويند : يعنى در آتش جهنم قرين و همدم يكديگرند و آنها را لعن مىكنند و از آنها تبرى مىجويند . اين معنى از قتاده است .
قتيبى گويد : يعنى در دنيا بتها را دوست مىداشتند و در آخرت آنها را دشمن مىدارند .