وقت نماز . در اول سورهء « فاتحه » در بارهء اختلاف قراء ، در خصوص لفظ « استعاذه » سخن گفتهايم .
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
: شيطان ، بر كسانى كه به خدا ايمان دارند و بر پروردگارشان توكل مىكنند ، تسلطى ندارد . يعنى نمىتواند آنها را بر كفر و معصيت ، مجبور كند . قتاده گويد : يعنى نسبت به معصيتهايى كه مردم را به آنها دعوت مىكند ، دليلى ندارد .
إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ
: تنها بر كسانى تسلط دارد ، كه او را اطاعت كرده ، دعوت او را بپذيرند و از اغواى او پيروى كنند و به سبب اطاعت از او ، براى خداوند شريك قرار دهند .
مجاهد گويد : يعنى كسانى كه در عبادت ، به خدا شرك آوردهاند .
نظم آيات :
فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ . . .
متصل است به آياتى كه مردم را امر باطاعت خداوند كرد . بدنبال آن آيات دستور مىدهد كه از شيطان كه مردم را به معصيت امر مىكند ، به خداوند پناه برند و از او بترسند . علت اينكه فقط پناه بردن به خدا را بهنگام قرائت قرآن اختصاص داده ، اين است كه : قرآن اساس دين و از همهء امور ديگر مهمتر است .
برخى گويند : متصل است به
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً . . .
ميان اين دو قسمت ، يك سلسله امرها و نهىها به صورت جملهء معترضه ، قرار داد ، سپس برگشت باصل مطلب و دستور داد كه در موقع قرائت قرآن به خداوند پناه برند .