إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ : خداوند به پيمان شكنىهاى شما داناست ، بنا بر اين بايد از پيمان شكنى اجتناب كنيد . اين آيه ، دربارهء كسانى نازل شده است كه : براى حمايت اسلام ، با پيامبر گرامى بيعت كردند خداوند به مسلمانانى كه با پيامبر بيعت كرده بودند ، فرمود : كمى جمعيت مسلمانان و بسيارى جمعيت كفر و شرك ، شما را به - بيعت شكنى وادار نكند ، زيرا خداوند حافظ شماست ، بنا بر اين به پيمان محكمى كه با پيامبر خدا بستهايد ، وفادار بمانيد . برخى گويند : اين آيه ، دربارهء قومى نازل شد كه با قومى هم پيمان شده بودند . قوم ديگر نزد آنان رفته ، گفتند : ما از آنها قويتريم ، پيمان آنها را لغو كنيد و با ما هم پيمان شويد . وَ لا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكاثاً : مانند آن زنى نباشيد كه پنبهء خود را مىرشت ، سپس رشتهها را پنبه ميكرد . اين زن ، از قريش و احمق بود با كنيزان خود از صبح تا ظهر مىرشتند ، آن گاه مشغول پنبه كردن رشتهها مىشدند . اين برنامه ، هميشه ادامه داشت . وى « ريطه » دختر عمرو بن كعب بن سعد بن تميم بن مره بود . او را « خرقاء » مكه مىگفتند . اين مطلب از كلبى است . « انكاث » جمع نكث ، يعنى باز كردن و پنبه كردن رشتهها . از آنجا كه ريطه اين كار را همواره تكرار ميكرد ، اين كلمه ، به صورت جمع آمده است . تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ : شما نيز مثل آن زن رشتهها را پنبه نكنيد و سوگندهايى كه ياد مىكنيد ، زير پا نگذاريد و سوگندهاى نيرنگ آميز و خائنانه ياد نكنيد . روش آنها اين بود كه : دربارهء پيمانهاى خود سوگند ياد مىكردند و در باطن ، تصميم مخالفت داشتند ، بدين ترتيب مردم را بگفتار خود مطمئن مىكردند . سپس به راه مكر و خيانت مىرفتند ! أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ : سوگندهاى نيرنگ آميز را بدين جهت ياد مىكردند كه مىديدند جمعيت گروه مخالف ، بيشتر و قويتر است ، بنا بر اين منظور اين
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٤ — صفحة 41
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٤١