و مانند زنى نباشيد كه رشتهء خود را پس از تابيدن ، پنبه و قطعه قطعه ميكرد ، كه قسمهايتان را ما بين خودتان براى آنكه گروهى از گروهى ديگر بيشتر است ، دستاويز فريب و نيرنگ قرار دهيد . خداوند شما را به اين دستور مىآزمايد و روز قيامت مطالبى را كه دربارهء آن اختلاف داشتهايد ، براى شما بيان مىكند . اگر خدا مىخواست ، شما را يك امت ميكرد ، لكن هر كه را خواهد گمراه و هر كه را خواهد هدايت كند و از آنچه ميكردهايد ، بازخواست مىشويد . قسمهايتان را ميان خودتان دستاويز فريب قرار ندهيد كه قدمى بعد از استوار شدنش بلغزد و بكيفر منع مردم از راه خدا برسيد و براى شما عذابى بزرگ باشد .
لغت :
توكيد : تشديد و سخت گرفتن . اين تلفظ بلغت اهل حجاز است . اهل نجد ، گويند : « تأكيد » .
انكاث : جمع « نكث » به معناى نقض قسم و مخالفت آن . كسى كه از متابعت امام خارج شود ، « ناكث » گفته مىشود ، زيرا بيعت و عهد خود را شكسته است ، مانند زنى كه از صبح تا شب به رشتن پنبه مشغول باشد و شبانگاهان ، رشتهها را پنبه كند .
دخل : فسادى كه در چيزى داخل شود . برخى گفتهاند : نيرنگ و خدعه .
علت اينكه قسم را « دخل » ناميدهاند ، اين است كه : داخل قلب ، بر مخالفت قسم و بيرون آن بر موافقت قسم است . ابو على گويد : هر امر نادرستى « دخل » است و هر چه عيبى داخل آن باشد « مدخول » است .
اربى : تفضيل است از « ربا » يعنى : زيادتر . رباى مال هم از همين معنى است . شاعر گويد :
و اسمر خطى كأن كعوبه * نوى القسب قد اربى ذراعاً على العشر
يعنى : گويا كعبهاى آن نيزهء خطى ، هستهء سخت خورماى قسب است و به اندازهء يك ذراع ، از حد معمول ، زيادتر است . « 1 »
هامش
( 1 ) - خط . جايى است در يمامه كه نيزهء آن مشهور بوده و « قسب » نوعى خورماى خشك است كه هستهء آن از هستهء خورماهاى ديگر سختتر است .