تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 220

مساهمون:

ص٢٢٠
مردم باشند و ترا اى فرعون ، هلاك شده مىبينم . فرعون خواست آنها را از آن سرزمين خارج گرداند . ما او و همراهانش را - همگى - غرق كرديم . سپس به بنى اسرائيل گفتيم . كه در آن سرزمين ساكن شوند ، و همين كه وعدهء آخرت فرا رسد ، شما را با هم بياوريم . قرآن را به حق نازل كرده‌ايم و به حق نازل شده است و ترا جز بشارت دهنده و ترساننده نفرستاده‌ايم .

قرائت :

لقد علمت : كسايى بضم تاء و ديگران بفتح خوانده‌اند . وجه فتحهء تاء اين است كه : فرعون و تابعانش بدرستى گفتار موسى پى برده بودند . مثل :
لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ
( اعراف 134 : فرعونيان گفتند : اگر بلا را از ما دور گردانى ، به تو ايمان مىآوريم ) و مثل :
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ
( نمل 14 : منكر آن شدند ، در حالى كه به صحت آن يقين داشتند ) . اما اگر بضمهء تاء بخوانيم ، ممكن است گفته شود : علم موسى براى فرعون ، چه فايده‌اى دارد ؟ فرعون به علم خود مىتواند اعتماد كند نه به علم موسى . لكن از آنجا كه در بارهء موسى گفته بودند :
إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ
( شعراء 27 : پيامبرى كه بسوى شما فرستاده شده ، مجنون است ) از موسى - بواسطهء ديوانگيش - سلب علم كرده بودند ، زيرا مجنون ، علم ندارد . موسى مىگويد : من ديوانه نيستم و به صحت گفتار خود علم دارم و اين علم من از روى عقل و ادراك صحيح است ، بنا بر اين عقل داشتن خود را دليل بر ديوانه نبودن خود مىگيرد . برخى گمان كرده‌اند كه اين قرائت از على ( ع ) نيز نقل شده است .

لغت :

ثبور : هلاك كردن . رجل مثبور : مردى كه از خيرات محروم شده است . شاعر گويد :
اذا جارى الشيطان فى سنن الغى * و من قال مثله مثبور
يعنى : در راه و رسم گمراهى موافق شيطانم و هر كه چنين سخنى بگويد ،