براى مردم ، در اين قرآن از هر مثلى آوردهايم ، ولى بيشتر مردم ، جز انكار و مخالفت ، كارى نكردند .
لغت :
ظهير : پشتيبان و ياور .
تصريف : گردانيدن چيزى به اطراف . تصريف سخن اين است كه بوسيلهء آن معانى مختلف ، خواسته شود .
اعراب :
إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ
: استثناى منقطع . يعنى : « و لكن اللَّه تعالى رحمك فاثبت ذلك فى قلبك . . . » « 1 » لا يأتون : اين فعل مرفوع است ، زيرا هر گاه شرط و قسم ، هر دو در كلام باشند ، غلبه با قسم است و جواب براى قسم آورده مىشود . يعنى : « و اللَّه لا يأتون بمثله » شاعر گويد :
لئن عادلى عبد العزيز بمثلها * و امكننى منها اذاً لا اقبلها
يعنى : اگر عبد العزيز ، مثل آن را به من باز گرداند و بدان دست يابم به خدا صرف نظر نخواهم كرد . يعنى : « و اللَّه لا اقيلها » .
مقصود :
اكنون به پيامبر خود مىفرمايد :
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي
: اى محمد ، از تو در بارهء روح سؤال مىكنند . اختلاف است كه آيا مقصود از اين روح ، چيست ؟ اقوالى در اين باره وجود دارد :
1 - ابن مسعود و ابن عباس و جماعتى گويند : آنها از روحى كه در بدن انسان است ،
هامش
( 1 ) - ممكن است استثناى متصل و مستثنى منه محذوف باشد . يعنى : اين نعمتها به تو اختصاص نيافت ، مگر بخاطر رحمت پروردگارت . ممكن است استثناى متصل از جملهءلا تَجِدُ لَكَ بِهِ . . .باشد . يعنى : براى خويش در بارهء آن ، جز رحمت پروردگارت ، مدافعى نخواهى يافت .