برخى گويند : منظور از طائر ، نامهء عمل است .
برخى گويند : يعنى براى هر انسانى از وجود خودش دليلى قرار دادهايم . او اگر نيكوكار است ، طائرش نيكو و اگر بدكار است ، طائرش بد است .
وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً
: روز قيامت كه فرا رسيد ، كتابى را برايش بيرون مىآوريم كه فرشتگان نگهبان ، عمل او را در آن ثبت و ضبط كردهاند . اين كتاب ، بطور سرگشاده ، به او عرضه مىشود ، تا بخواند و بمضمون آن آگاه گردد . ممكن است ضمير « له » به انسان يا به عمل باز گردد .
اقْرَأْ كِتابَكَ
: و به او گفته مىشود : كتابت را بخوان . قتاده گويد : كسانى كه در دنيا خواندن بلد نبودند در آنجا مىتوانند بخوانند .
جابر بن خالد بن نجيح از امام صادق ( ع ) روايت كرده است كه :
- انسان با خواندن آن كتاب ، تمام اعمال خود را بخاطر مىآورد ، گويى همه را در همان ساعت ، انجام داده است . از اينرو مىگويد :
يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها
( كهف 49 : واى بر ما ! اين چه كتابى است كه هيچ كار كوچك و بزرگى را فرو گذار نكرده و همه را به حساب آورده است . )
كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً
: امروز خودت براى حسابگرى اعمالت ، كافى هستى . علت اينكه : انسان را براى حسابگرى اعمال خود كافى دانسته ، اين است كه : چون انسان در روز قيامت ، اعمال خود را بنگرد كه ثبت شده و توجه كند كه سزاى كردار خود را بطور عادلانه ، بدون كم و زياد ، مىبيند ، اعتقاد پيدا مىكند و از روى خضوع و تضرع ، بدرگاه خدا اعتراف مىكند و هيچ راهى براى انكار او باقى نمىماند .
آن روز براى اهل محشر ثابت مىشود كه كسى ظلم نمىبيند .
حسن گويد : اى پسر آدم ، چقدر خداوند نسبت به تو منصف و عادل است كه ترا حسابگر اعمال خودت قرار داده است !
مَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ
: هر كس در دنيا به راه دين هدايت شود ، نتيجهء آن به خودش باز مىگردد .