از آنها استفاده كنند ، حالا استفادههايى كه مردم ميگيرند ، ممكن است حلال و ممكن است حرام باشد .
اين تعبير
( تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ . . . )
شبيه :
تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ
است ( همين سوره 92 : سوگندهاى خود را به صورت نيرنگ به كار مىبريد . )
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
: مردمى كه عاقل باشند ، از دلالت درخت خورما و انگور بر قدرت خداوند ، استفاده مىكنند .
منظور اين است كه همانطورى كه شيرهء خورما و انگور ، بصورتهاى مختلف ، جدا مىشود مورد استفاده قرار مىگيرد ، انسان نيز پس از مرگ و اختلاط با خاك ، بار ديگر بقدرت كاملهء الهى ، از خاك جدا مىشود .
و اوحى ربك الى النحل : حسن و ابن عباس و مجاهد گويند : يعنى خداوند به زنبور عسل الهام كرد . حسن گويد : مقصود از وحى ، اين است كه بر حسب غريزه ، در نهاد زنبور عسل نيرويى قرار داده است كه در نهاد ديگر موجودات نيست .
ابو عبيده گويد : وحى در كلام عرب ، به چند وجه است : 1 - وحى نبوت 2 - الهام 3 - اشاره 4 - نوشتن 5 - اسرار وحى نبوت ، مثل :
أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ
( شورى 51 : يا اينكه رسولى بفرستد و به او وحى كند . ) وحيى كه به معناى الهام است . مثل
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ
.
وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى
( قصص 7 : بمادر موسى الهام كرديم . ) وحى به معناى اشاره ، مثل
فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا
( مريم 11 : به آنها اشاره كرد كه تسبيح كنند ) . مجاهد گويد : يعنى به آنها اشاره كرد . و ضحاك گويد : يعنى به آنها نوشت .
وحى به معناى راز گفتن ، مثل
يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً
( انعام 112 : آنها سخن غرور آميز را در نهان با يكديگر راز و نياز مىكنند . ) در نظر عرب ، اصل وحى اين است كه انسان مطلبى را پوشيده ، به ديگرى