بيان آيه 165 - 166
قرائت
بئيس : اهل مدينه « بيس » به باءِ مكسور و ياء خواندهاند . ابن عامر « بئس » به باء مكسور و همزهء ساكن خوانده است . ابو بكر « بيئس » به باءِ مفتوح و ياء ساكن و همزهء مفتوح خوانده و ديگران طبق متن قرائت كردهاند .
ابو على گويد : قرائت متن يا صفت و به معناى شديد يا مصدر است قرائت ابن عامر بنا بر اين است كه فعل « بئس » در اينجا بجاى اسم به كار رفته باشد . مثل « قيل و قال » قرائت ابو بكر بنا بر اين است كه صفت باشد بر وزن ضيغم و حيدر . قرائت اهل مدينه ، بخاطر اين ممكن است باشد كه همزه قلب بياءِ شده است .
لغت
بئيس : دشوار .
عتو : سركشى و ارتكاب بدترين گناهها .
خاسئ : مطرود .
مقصود
فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئِيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ
: همين كه مردم اين قريه ، موعظهها و اندرزهاى نصيحت كنندگان را فراموش كردند و هم چنان به شكار ماهى ادامه دادند .
نصيحت كنندگان را نجات داديم و كسانى را كه به خود ستم مىكردند ، بواسطهء گناهشان گرفتار عذابى سخت كرديم . اين عذاب پيش از آنكه به صورت ميمون مسخ شوند ، دامنگيرشان شد . چنان كه جبائى گفته است . در اينجا بيان نكرده است كه سر انجام فرقهاى كه ماهى صيد نمىكردند از موعظه هم خوددارى مىكردند ، چه شد ؟ آيا