وحشتناك را به شما خبر مىدهد و مرا مدح مىكند و گواه من است ، بسوى شما خواهد آمد . نيز در همان كتاب است كه : هر گاه بيايد مردم جهان او را تكذيب مىكنند .
يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ
عَنِ الْمُنْكَرِ
: ممكن است كه اين جمله نيز در تورات و انجيل نوشته شده و متصل به ما قبل خود و شرح حال و توصيف كسى باشد كه رحمت ولايت و محبت ، براى او تقدير شده است و ممكن است اين جمله ، از خود قرآن و مدحى باشد براى پيامبر اسلام . مقصود از معروف ، حق و مقصود از منكر ، باطل است ، زيرا عقلها اولى را به نيكى مىشناسند و دومى را به زشتى مورد انكار قرار مىدهند .
برخى گفتهاند : معروف ، اخلاق نيكو و صلهء رحم و منكر ، بت پرستى و قطع رحم است . اين معنى از ابن عباس و داخل در معناى اول است .
وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ
: اين پيامبر ، چيزهاى لذتبخش و خوب را براى آنها مباح و چيزهاى زشت و مورد تنفر را بر آنها حرام مى - كند . برخى گويند : يعنى آنچه كه از راه صحيح كسب كردهاند ، بر آنها حلال و آنچه كه از راه غلط كسب كردهاند ، بر آنها حرام مىكند . برخى گويند : يعنى آنچه كه راهبان و علما و مردم جاهليت ، بر آنها حرام كردهاند ، حلال و مردار و خون و گوشت خوك را بر آنها حرام مىكند .
وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ
: بارهاى سنگينى را از دوش آنها بر مىدارد . در اينجا تكليفهاى سختى كه بر بنى اسرائيل لازم شده بود ، تشبيه بيار سنگينى كرده است ، زيرا توبهء بنى اسرائيل اين بوده كه يكديگر را بكشند و توبهء مسلمان ، به احترام پيامبر اسلام ، اين است كه قلباً نادم شود . اين معنى از حسن است . ابن عباس و ضحاك و سدى گويند : منظور عهدى است كه خداوند در تورات از بنى اسرائيل گرفته بود كه بدستورات آن عمل كنند . جامع هر دو معنى ، قول زجاج است كه « اصر » را به معناى پيمانى كه بر انسان سنگينى كند ، دانسته است .
وَ الْأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ
: و پيمانهايى كه بر عهده آنها بود و همچون