بيان آيه 157
قرائت
ابن عامر « آصارهم » و باقى « اصرهم » خواندهاند . ابو على فارسى ( فسايى ) « 1 » مىگويد : چون اين كلمه اسم جنس است ، هم شامل مفرد مىشود و هم شامل جمع . در موارد ديگر قرآن هم به صورت مفرد به كار رفته است . علت اينكه ابن عامر جمع آورده ، اين است كه گويا ارادهء انواع گناهان را كرده است . بديهى است كه مصدر هر گاه جمع بسته شود ، انواع مصاديق خود را معنى ميدهد . بنا بر اين اگر اين كلمه جمع بسته شود ، تا انواع گناهان را معنى دهد بهتر است . مثل :
« وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ »
( عنكبوت 13 : بارهاى خود را با بارهاى سنگين ديگران بدوش مىكشند ) .
لغت
عزروه : او را يارى كردند و شر دشمن را از سر او كوتاه كردند .
اعراب
يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ
: اين جمله ممكن است استيناف يا بتقدير « . . عندهم
هامش
( 1 ) - ابو على حسن بن احمد بن عبد الغفار بن سليمان بن ابان فارسى فسوى ، در علم نحو و عربيت ، امام زمان خود بود و در خدمت سلاطين منزلتى داشت . مدتى در حلب ، در خدمت سيف الدولة بن حمدان پادشاه حلب باحترام گذرانيد . پس عود بفارس نمود و عضد الدولهء ديلمى او را احترام تمام فرمود . روزى از او پرسيد : چرا مىگوييد : قام القوم الا زيدا ( بنصب زيدا ) در جواب گفت :
نصب بتقدير « استثنى » است . عضد الدوله فرمود : زيد را رفع مىدادند به تقدير « امتنع » و ابو على در اين جواب ، كتابى نوشت و عضد الدوله فرمود : من غلامى از أبو على فسوى در علم نحو مىباشم . . . در سال 377 وفات يافت و او را چندين كتاب است . مانند كتاب تذكره و مقصور و ممدود و غيرهما . در روضات الجنات نوشته كه در كتاب علما گاهى « فارسى » مىگويند . رك :
فارسنامهء ناصرى صفحه 229