عطيه عوفى گويد : درست است كه رحمت خداوند همه چيز را فرا گرفته است ، اما تنها متقين هستند كه از رحمت خداوند برخوردار مىشوند ، زيرا كافر در اين جهان از بركت وجود مؤمن ، در آسايش است ، چنان كه انسان از نور آتش ديگرى استفاده مىكند ، اما در آخرت ، خود مؤمن از اين رحمت استفاده مىكند . برخى گفتهاند :
يعنى اگر همهء مردم و موجودات ، داخل رحمت بشوند ، آنها را فرا مىگيرد . لكن كسانى هستند كه بگمراهى تن مىدهند و داخل رحمت خدا نمىشوند . در حديث است كه پيامبر مشغول نماز بود ، مردى اعرابى گفت : خدايا مرا و محمد را رحم كن و هيچكس را با ما مورد رحم قرار نده . همين كه پيامبر سلام داد ، فرمود : چيزى را كه وسعت دارد ، محدود ساختى ! منظور حضرت رحمت خدا بود .
اين روايت ، در صحيح بخارى است .
فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ
: رحمتم را براى كسانى واجب ميسازم كه از شرك و بقولى از گناهان كبيره ، اجتناب كنند .
وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ
: و كسانى كه زكات اموال خود را بدهند ، زيرا دادن زكات ، از واجبات دشوار است . ابن عباس و حسن گويند : يعنى خدا و رسولش را اطاعت كنند ، منظورشان تزكيهء نفس و تطهير آن است .
وَ الَّذِينَ هُمْ بِآياتِنا يُؤْمِنُونَ
: و كسانى كه حجتها و دلائل ما را مورد تصديق قرار مىدهند .
از ابن عباس و قتاده و ابن جريح روايت شده است كه : چون اين آيه نازل شد ، شيطان گفت : رحمت خداوند شامل من هم مىشود ، از اينرو خداوند فرمود :
« فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ »
يهود و نصارا گفتند : ما هم تقوى داريم و زكات هم مىدهيم و به آيات خدا ايمان داريم . خداوند با آيهء بعد
« الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ . . . »
اختصاص به اين امت داد
.