مقصود
اكنون خداوند از حال بنى اسرائيل خبر داده ، مىفرمايد :
وَ جاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلى قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ
:
درياى نيل را براى بنى اسرائيل شكافتيم و با ظاهر كردن راههايى خشك آنها را عبور داديم . آن گاه فرعون و قومش را در آن هلاك كرديم . پس از عبور از دريا بقومى برخوردند كه سرگرم پرستش بتها بودند .
قتاده گويد : اين قوم بت پرست از لخم بودند كه در « رقه » سكونت گزيده بودند .
ابن جريح گويد : بت آنها به شكل گاو بود و همين ، منشأ گوساله پرستى اسرائيليان شد .
قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ
: گفتند : موسى ، براى ما هم چيزى آماده ساز تا مثل اين قوم ، بعبادتش پردازيم . اين سخن كفر آميز را ممكن است جاهلان قوم گفته باشند ، نه مؤمنان . علت اين پيشنهاد اين بود كه انسان هر چه را ببيند ، به آن مايل مىشود و مىخواهد داشته باشد . اين آيه دلالت دارد بر اينكه آنها بعد از ديدن آن همه معجزات روشن هنوز هم در جهالت بودند و فكر مىكردند عبادت غير خدا هم جايز است و توجه نداشتند كه بت شايستهء پرستش نيست . ممكن است آنها تصور كرده باشند كه از راه عبادت بت هم مىشود به خدا تقرب يافت و الا آنها معتقد بودند كه خداوند شبيه چيزى نيست و هيچ چيز نمىتواند با خداوند برابرى كند . چنان كه خداوند از مشركين نقل مىكند كه :
« ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى »
( زمر 3 : آنها را پرستش نمىكنيم مگر به منظور قرب به خدا )
قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ
: موسى در جواب آنها گفت : شما مردمى نادان هستيد و از عظمت و صفات خداوند بىخبريد . اگر خدا را درست شناخته بوديد ، چنين خواهشى نمىكرديد . اين معنى از جبائى است . ابن عباس گويد : يعنى شما از نعمت خدا بى خبريد .
إِنَّ هؤُلاءِ مُتَبَّرٌ ما هُمْ فِيهِ وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
: اين قوم بت پرست ، از پرستش بتها خبرى نمىبينند و به هلاكت مىرسند و عمل آنها باطل است و براى آنها سودى ندارد و دفع ضررى نمىكند . باطل شدن چيزى به اين است كه منهدم و ويران گردد يا