بيان آيهء 137
قرائت :
يعرشون : ابن عامر و ابو بكر بضم راء و ديگران بكسر راء خواندهاند . اما كسر راء فصيحتر است .
لغت :
يعرشون : ابو عبيده گويد : يعنى بنا مىكنند . « عرش مكه » يعنى بناى مكه
اعراب :
مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا
: ممكن است مفعول « اورثنا » يا مفعول فيه باشد .
برخى گويند : مفعول فيه براى « يستضعفون » است . بنا بر اين « هاءِ » در « فيها » به « التي » كه صفت « ارض » محذوف است باز مىگردد و محل آن نصب است به « اورثنا » .
مقصود :
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا الَّتِي بارَكْنا فِيها
: بدنبال مطالب پيش مىفرمايد : قوم بنى اسرائيل را كه بر اثر ظلم قبطيان ضعيف شده بودند ، قدرت بخشيديم و پس از هلاك فرعون ، سراسر قلمرو كشور فرعون را در اختيار آنها گذاشتيم و بوسيلهء زراعت و ميوه و جارى كردن چشمهها و نهرها آنجا را بركت داديم .
حسن گويد : قلمرو كشور فرعون شام و مصر بود . قتاده گويد : شرق و غرب شام بود . جبائى گويد : مصر بود . زجاج گويد : داود و سليمان از بنى اسرائيل بودند و بر كشور فرعون حكومت كردند .
وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا
: وعدهء نيكويى كه