است ، زيرا كسى كه در دار الحرب ، اسلام آورد و منتقل بدار الاسلام شود ، مهاجر شمرده مىشود . حسن ازدواج مهاجرين را با دختران باديه نشين تجويز نمىكرد . روايت شده است كه عمر مىگفت : با اهل مكه ، ازدواج نكنيد ، زيرا آنها اعراب هستند .
علت اينكه : جهاد ، راه خدا ناميده شده ، اين است كه راه كسب پاداش و رسيدن به بهشت است .
لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ
: براى آنان آمرزش و رزقى نيكوست كه كاملا براى آنها گوار است .
برخى
« رِزْقٌ كَرِيمٌ »
را غذاى بهشت دانستهاند ، زيرا در معدهها تبديل به مواد تنفرآور دفع شدنى نمىشود .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ
:
كسانى كه بعد از فتح مكه - بقول حسن - و بعد از ايمان شما - بقولى ديگر - ايمان آورده و بعد از مهاجرت شما مهاجرت كرده و همراه شما بجهاد پرداختهاند ، مؤمنينى هستند مثل شما و در حكم شما . بايد با آنها دوستى كرد و به آنها ارث داد و آنها را يارى كرد . اگر چه بعداً ايمان آورده و مهاجرت كردهاند .
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ
: كسانى كه با يكديگر خويشى دارند ، بعضى از آنها براى ارث بردن ، از بعضى ديگر سزاوارترند . اين معنى از ابن عباس و حسن و جماعتى از مفسران است . گويند : اين جمله ، حكم توارثى را كه بوسيلهء هم پيمانى و مهاجرت و امور ديگر ، امضا شده بود ، نسخ مىكند ، زيرا قبلا پيامبر خدا ميان مهاجرين و انصار ، پيمان برادرى بسته بود و از يكديگر ارث ميبردند .
فِي كِتابِ اللَّهِ
: زجاج گويد : يعنى در حكم خدا . برخى گويند : يعنى در لوح محفوظ . چنان كه مىفرمايد :
« ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها »
( حديد 22 : هيچ مصيبتى در زمين و در جان شما دامنگير شما نمىشود ، مگر اينكه پيش از وقوع آن در لوح محفوظ ثبت است ) برخى گويند : يعنى در قرآن . از اين