اقتدار پيدا كند .
ابو مسلم گويد : اثخان ، غلبهء بر شهرها و خوار كردن مردم آن است . پس منظور اين است كه پيامبر بايد دشمنان را اسير نكند ، بلكه آنها را بكشد ، تا در روى زمين قدرت پيدا كند .
تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا
: اين خطاب به مسلمين است نه به پيامبر ، زيرا ميل آنها اين بود كه از اسيران پولى دريافت كنند و آنها را آزاد سازند . علاقهء آنها بجنگ نيز براى بدست آوردن غنيمت بود . حسن و ابن عباس گويند : منظور اين است كه شما در اولين جنگ - يعنى جنگ بدر - پيش از آنكه در روى زمين قدرت پيدا كنيد ، از اسيران فديه گرفتيد ، عرض دنيا ، مال دنياست كه در معرض زوال است .
وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ
: شما بدنبال مال دنيا هستيد و خداوند مىخواهد به پاداش آخرت برسيد .
وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
: خداوند مقتدر و حكيم است . ياران خدا مغلوب نمىشوند و كارهاى خدا از روى حكمت است ، پس هر چه به شما دستور مىدهد ، انجام دهيد ، تا از يارى خداوند ، برخوردار شويد .
در اين آيه ، خداوند ميان ارادهء بندگان و ارادهء خود فرق گذاشته است . اگر عقيدهء جبريان صحيح بود و ارادهء بندگان غير از ارادهء خدا نبود ، چنين فرقى گذاشته نمىشد .
لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
: در بارهء معناى اين آيه ، اقوالى است :
1 - ابن جريج گويد : يعنى اگر حكم خدا بر اين نبود كه قومى را پيش از بيان حكم عذاب نكند ، شما را بخاطر گرفتن پول از اسيران ، عذاب مىكرد . لكن چون دستور نداده بوده كه پول نگيريد ، شما را عذاب نمىكند .
2 - ابن عباس گويد : يعنى اگر خداوند در لوح محفوظ ، حكم نكرده بود كه غنيمت و فديه براى شما مباح است ، در برابر اين پولى كه گرفتيد ، شما را عذاب مىكرد ، لكن بخاطر اينكه در لوح محفوظ ، تنها براى شما مباح شمرده شده بود ، گو اينكه