قائل شد و دانست كه بصيرت و عزم شما ضعيف است . در اينجا منظور ، ضعف بدنى نيست ، زيرا كسانى در ابتدا اسلام آوردند ، همهء آنها از لحاظ بدنى نيرومند نبودند . برخى ضعيف و برخى قوى بودند . آنها از لحاظ بصيرت و يقين و ايمان نيرومند بودند . همين كه بر جمعيت مسلمين افزوده شد و اشخاص سست يقين و كم بصيرت ، با آنها مخلوط شدند ، اين آيه نازل شد .
فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ
: اگر صد نفر از شما شكيبا باشند ، دويست نفر را شكست مىدهند .
وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ
: و اگر هزار نفر از شما شكيبا باشند ، به اذن خدا دو هزار نفر را مغلوب مىكنند
« بِإِذْنِ اللَّهِ
» را برخى به معناى علم خدا و برخى به معناى امر خدا دانستهاند . پس امر خدا اين است كه : يكى در برابر دو نفر از دشمنان مقاومت كند . خداوند وعده مىدهد كه اگر مقاومت كنند ، پيروزى با آنهاست .
علت اينكه ميان افراد قوى ايمان و افراد سست ايمان فرق نگذاشته و نگفته است كه دستهء اول ، يكى با ده نفر و دستهء دوم يكى با دو نفر بجنگد ، اين است كه اينان در حال جنگ ، مخلوط بودند و تميز ميان آنها دشوار بود . اگر بافراد سست ايمان ، صريحاً گفته مىشد كه ايمانشان ضعيف است و يكى با دو تن بجنگد ، دل شكسته مىشدند و بر ضعف ايمانشان افزوده مىشد .
وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ
: كمك خداوند همواره با صابران است .
برخى گفتهاند : اين آيه ، مدتها بعد از آيهء قبل نازل شده است ، لكن در قرآن بدنبال يكديگر قرار گرفتهاند . بدينترتيب آيهء اخير ناسخ آيهء قبل است و شرط ناسخ اين است كه از لحاظ زمان بدنبال آيهء منسوخ نازل شده باشد ، نه اينكه از لحاظ نظم قرآنى ميان آنها فاصله باشد .
حسن گويد : آيه اول به منظور سختگيرى بر اهل بدر نازل شد ، آن گاه خداوند رخصت داد و تخفيف قائل شد
.