مشركين را در نظر مؤمنين كم نشان داد ، تا جرأت پيدا كنند و با آنها گلاويز شوند و عدهء مؤمنين را در نظر مشركين كم جلوه داد ، تا از جنگ سرباز نزنند و پيروزى اهل ايمان ، جامهء عمل بپوشد . وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ : ابن مسعود مىگويد : به مردى كه در كنارم ايستاده بود ، گفتم : آيا آنها هفتاد نفر هستند ؟ گفت : تقريباً صد نفرند ! در روايت است كه ابو جهل مىگفت : آنها را بگيريد و نكشيد . ممكن است گفته شود : خداوند چگونه آنها را در نظر ايشان كم جلوه داد ؟ پاسخ اين است كه ممكن است اسبابى از قبيل غبار و . . . فراهم آيد و آنها نتوانند بدقت جمعيت دشمن را ارزيابى كنند و جمعيت آنها را قليل بشمارند - اينهم يكى از الطاف خداوند است . لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا : اين جمله را مجدداً تكرار مىكند ، زيرا همان فائدهاى كه در آيهء پيش مورد نظر بود ، در اينجا مورد نظر است . در آيهء قبل ، مقصود اين بود كه شما را بدون ميعاد قبلى رو در روى دشمن قرار داد ، تا امر خداوند تحقق پيدا كند و در اينجا مقصود اين است كه : هر كدام از دو سپاه را در نظر ديگرى اندك نشان داد ، تا جنگ شروع شود و امر خداوند ، جامهء عمل بپوشد . برخى گويند : در اول منظور اين بود كه در روز بدر شما را پيروزى بخشيد و در اينجا منظور اين است كه اين پيروزى براى مردم مؤمن هميشگى است . برخى گويند : منظور تاكيد است . اينكه در اينجا بجاى مستقبل ، فعل ماضى به كار مىبرد ، براى اين است كه نشان دهد كه مطلب ، طورى حتمى الوقوع است كه گويى انجام گرفته است : وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ : بازگشت كارها بخداست .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٠ — صفحة 229
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٢٩