به او نزديكتريم ) اين معنى از حسن و قتاده است . گويند : در اين آيه ، تهديدى شديد است .
برخى گويند : منظور اين است كه خداوند قادر است كه دلها را منقلب و حالى بحالى گرداند . در دعا مىخوانيم : « يا مقلب القلوب و الأبصار » گويا مسلمين از جنگ مىترسيدند ، از اينرو به آنها اعلام كرد كه : قادر است ميان ايشان و انديشههاى ترسناكى كه در دلشان هست ، فاصله افكند و ترس آنها را تبديل به ايمنى سازد .
يونس بن عمار از امام صادق ( ع ) روايت كرده است كه : معناى حايل شدن خدا ميان انسان و دلش ، اين است كه : هرگز قلب يقين نمىكند كه حق باطل يا باطل حق است .
هشام بن سالم از آن حضرت روايت كرده است كه : يعنى خداوند مانع مىشود كه كسى علم پيدا كند كه باطل ، حق است .
هر دو روايت را عياشى در تفسير خود آورده است .
محمد بن اسحاق گويد : يعنى قلب نمىتواند چيزى را از خداوند مكتوم بدارد .
وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
: و بدانيد كه در روز قيامت ، در پيشگاه خدا جمع مىشويد و پاداش و كيفر اعمال نيك و بد خود را مىبينيد .
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً
: خداوند آنها را از اين فتنه مىترساند و به آنها دستور مىدهد كه از آن بپرهيزند . يعنى به اين فتنه نزديك نشويد كه دامن شما را مىگيرد . در اينجا فعل نهى ، بجاى امر به كار رفته است . چنان كه مىفرمايد :
« فَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ »
( بقره 132 : بترسيد از اينكه اسلام نياورده مرگ گلوگير شما شود ) .
منظور از اين فتنه چيست ؟
ابن عباس و جبائى گويند : منظور عذاب است . خداوند مؤمنين را دستور مىدهد كه نزديك منكرات نشوند ، زيرا در اين صورت همهء آنها را گرفتار عذاب مىكند .
اين خطاب ، مخصوص اصحاب پيامبر است . حسن گويد : منظور ، بليهاى است كه باطن انسان را ظاهر مىسازد . وى معتقد است كه : اين آيه در بارهء على و عمار و طلحه و زبير