حرث است . « 1 » هنگامى كه صاحب فرزند شدند ، نامش را « عبد الحرث » « 2 » گذاشتند .
اين قول از ابن فضال است .
برخى گويند : وقتى كه حوا باردار شد ، شيطان نزد او رفت و گفت : از كجا مىدانى كه طفل تو حيوانى نباشد ؟ حوا به آدم گفت : كه شخصى گفته است كه طفل من حيوان است و من احساس سنگينى مىكنم . هر دو در فكر بودند تا اينكه باز شيطان نزد او رفت و گفت : اگر از خدا بخواهم كه طفل ترا سالم به دنيا آورد و درد زاييدن را بر تو آسان كند ، او را عبد الحرث مىنامى ؟ حوا در اول راضى نمىشد ولى تدريجاً او و آدم هر دو راضى شدند . نام شيطان پيش ملائكه حارث بود .
اين معنى با عقل سازگار نيست ، زيرا دلائل قطعى در دست داريم كه انبيا معصوم هستند و مرتكب شرك و معصيت و طاعت شيطان نمىشوند . ما اگر معناى آيه را هم نفهميم ، مسلم مىدانيم كه بايد داراى معنايى باشد كه با آن دلائل قطعى و عقلى سازگار باشد . اگر چه وجوهى را كه در معناى آيه گفتيم ، - باستثناى وجه اخير - صحيح و واضح هستند . وانگهى علما در روايت اهل تسنن خدشه كردهاند و در جاى خود ذكر شده و احتياجى بذكر آن در اينجا نيست . از طرفى آيهء بعد دلالت دارد كه آنها بتهايى كه مخلوقند نه خالق ، شريك خدا قرار دادند . در حالى كه در روايت مىگويد : آنها شيطان را شريك خدا دانستند . پس آيه با روايت عامه ، هيچ سازشى ندارد .
بلخى از جماعتى از علما نقل كرده است كه اگر اين روايت صحيح باشد ، تنها مىرساند كه آدم و حوا در نامگذارى فرزندشان شرك آوردند و اين عمل در صورتى كه همراه با پرستش شيطان نباشد ، نه كفر است و نه معصيت . طبرى نيز همين وجه را اختيار كرده است . عياشى در تفسير خود از ائمه ( ع ) روايت كرده است كه شرك آدم و حوا شرك در عبادت نبود ، بلكه شرك در طاعت بود .
أَ يُشْرِكُونَ ما لا يَخْلُقُ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ
: منظور توبيخ و سرزنش آنهاست
هامش
( 1 - 2 ) : حارث ، عبد الحارث ، تفسير ابو الفتوح - مسترحمى