بيان آيه 179 تا 181
قرائت
يلحدون : حمزه در همه جا بفتح ياءِ و حاء خوانده است . كسايى و خلف نيز در سورهء نحل با او موافقت كردهاند ، ديگران بضم ياء و كسر حاء خواندهاند . ابو الحسن گويد : هر دو بيك معنى است . لكن بضم ياء در كلام عرب بيشتر است . شاعر گويد :
« ليس الامام بالشحيح الملحد » يعنى : پيشوا ، بخيل و ملحد نيست . در قرآن كريم است :
« وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ . . »
( حج 25 )
لغت
ذرء : انشاء و خلق اسم : كلمهاى است كه دلالت بر معنى كند بطور اشاره و فعل كلمهاى است كه دلالت بر معنى كند بطور افاده و صفت كلمهاى است كه از يك اصل گرفته شده و تابع اسم است .
الحاد : انحراف از راه راست . لحد قبر هم به همين مناسبت است كه در كنار قبر است .
اعراب
لجهنم : لام عاقبت . مثل
« فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ
لَهُمْ عَدُوًّا »
( قصص 8 ) يعنى او را گرفتند و سر انجام دشمنشان شد . در حالى كه او را گرفته بودند كه نور چشمشان باشد . چنان كه زن فرعون گفت :
« قُرَّتُ عَيْنٍ لِي وَ لَكَ »
( قصص 9 ) .
شاعر گويد :
و ام سماك فلا تجزعى فللموت ما تلد الوالدة
يعنى : اى ام سماك ، شيون مكن كه هر چه مادر بزايد ، سر انجام مىميرد .