بيان آيه 172 تا 174
قرائت
ذريتهم : كوفيان به صورت مفرد و ديگران به صورت جمع خواندهاند . ابو على گويد : كلمهء « ذرية » گاهى مفرد و گاهى جمع استعمال مىشود . جمع ، مثل « و كنا ذرية من بعدهم ( اعراف 7 ) مفرد ، مثل
« رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً »
( ال عمران 3 ) كسانى كه جمع بستهاند ، « ذرية » را مفرد حساب كردهاند .
ان تقولوا ، او تقولوا : ابو عمر هر دو را بياء و ديگران هر دو را به تاء خواندهاند . قرائت ابو عمر بخاطر اين است كه ضمير به « بنى آدم » بازگردد و قرائت ديگران براى اين است كه مانند « ا لست بربكم » باشد .
اعراب
مِنْ ظُهُورِهِمْ
: بدل از « بنى آدم » .
أَنْ تَقُولُوا
: بتقدير « كراهة ان تقولوا » يا « لئلا تقولوا » .
مقصود
اكنون در پيرامون پيمانهايى كه با عقول مردم بسته است گفتگو مىكند . قبلا هم در بارهء پيمانهايى كه در كتب آسمانى هست گفتگو كرد ، تا ميان دلائل سمعى و عقلى جمع و اقامهء حجت ، كامل گردد . مىفرمايد ،
وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى
: به آنها بگو كه خداوند از پشت بنى آدم ، ذريهء ايشان را بيرون آورد و آنها را بر خويشتن گواه گرفت و گفت : من خداى شما نيستم ؟ گفتند :
بله . هستى .
علماى سنى و شيعه ، در بارهء معناى اين آيه و اين بيرون آوردن و شهادت