إِنَّا لا نُضِيعُ . . .
خبر
الَّذِينَ يُمَسِّكُونَ . . .
مقصود
اكنون خداوند در پيرامون اخلاف بنى اسرائيل مىفرمايد :
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى
: آنها رفتند و قومى ديگر ، بجاى آنها وارث تورات شدند اينها تنها به دنيا و منافع عارضى و غير پايدار آن توجه داشتند . اين معنى از ابن عباس است . زيرا متاعهاى دنيوى همه عرضى و ناپايدار است . برخى گويند : رشوه خوارى و حكم به ستم مىكردند .
برخى گويند : حكم به حق مىكردند و رشوه مىگرفتند . همهء اين منافع ، از عوارض پست دنيا بود . منظور از « ادنى » دنياست كه پست يا نزديك است .
وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا
: اينان هر چه بدست آوردند ، خواه حلال و خواه حرام ، مورد استفاده قرار مىدادند و مىگفتند : خداوند ما را مىبخشد .
وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ
: در عين اينكه آرزوى مغفرت مىكردند ، از سر منافع دنيوى نمىگذشتند و با حرص و ولع ، دنبال كسب ثروت بودند .
ابن عباس و سعيد بن جبير و مجاهد گويند : اگر به رشوه يا مال حرامى دست مىيافتند ، حلال مىشمردند و بيمى بدل راه نمىدادند . حسن گويد : اينان سير نمىشدند .
أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ
: آيا از اين رشوه خواران كه در آرزوى آمرزش خداوند ، بودند ، پيمان گرفته نشده بود كه به خدا دروغ نبندند و جز آنچه در تورات بر موسى نازل شده است ، بذات پاكش نسبت ندهند . بديهى است كه در تورات نيامده است كه : هر كس اصرار بر معصيت داشته باشد به مغفرت خداوند مىرسد .
وَ دَرَسُوا ما فِيهِ
: اينها كتاب تورات را مكرر مىخواندند و بدستورات آن توجه داشتند . برخى گويند : اين جمله ، معطوف است بر
« وَرِثُوا الْكِتابَ »
يعنى الان وارث كتاب شدند و مطالب آن را خواندند و تضييع كردند .