بيان آيه 167 - 168
اعراب :
وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ : كلمهء « دون » در محل رفع و مبتداست . لكن منصوب است . مثل اينكه « بين » در « لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ » منصوب و فاعل و « يوم » در « يَوْمَ الْقِيامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ » مبتدا و فاعل است . ممكن است گفته شود : مبتدا محذوف و « دون » صفت آن است .
مقصود :
اكنون خداوند ، پيامبر گرامى اسلام را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ : اى محمد ، بخاطر داشته باش كه خداوند اعلام كرده است كه بر قوم يهود ، تا روز قيامت ، كسانى را مسلط مىكند كه آنها را گرفتار شكنجه كنند و از آنها جزيه بگيرند . همهء مفسران مىگويند : منظور امت محمد ( ص ) است . از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است . از اين آيه بر مىآيد كه يهود تا روز قيامت ، دولت و عزتى نخواهند داشت . اين تسلط ، به اين معنى است كه دست آنها را - اگر چه از راه معصيت باشد - بر سر يهوديان باز گذارد . مثل : « أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا » ( مريم 83 : ما شياطين را بر سر كافران مىفرستيم تا آنها را بفريبند ) إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ : خداوند نسبت به كسانى كه سزاوار باشند ، زود كيفر مىرساند و نسبت به نيكان آمرزگار و رحيم است . وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً : ابن عباس و مجاهد گويند : يعنى يهوديان را در بلاد ، دسته دسته متفرق كرديم . اين تفرقه بخاطر اختلاف هدف و مسلك است و مايهء ذلت و خوارى آنهاست ، نمىتوانند به يكديگر كمك كنند . برخى گويند : خداوند به اين جهت