بيان آيه 33 - 34
لغت
تحريم : منع از كارى است . ضد آن تحليل است .
فواحش : جمع فاحشه ، گناهان كبيره .
بغى : تجاوز بمردم سلطان : برهانى كه موجب تسلط بر خصم شود .
امة : جمعيتى كه داراى يك هدف باشد .
اجل : پايان مدت
مقصود
اكنون به بيان محرمات پرداخته ، مىفرمايد :
قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ
: جبائى و ابو مسلم گويند : يعنى خداوند تمام كارهاى زشت و گناهان كبيره - اعم از ظاهر و پنهان - حرام كرده است . مقصود اين است كه تنها زشتىها را خداوند حرام كرده است . تا اينجا زشتىها را بطور اجمال بيان كرد . بدنبال آن با تفصيل بيشتر مىفرمايد :
وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ
: گويا ميخواهد بفرمايد : زشتىها بر چهار قسمند ، گناه و ستم بنا حق و شرك به خدا و نسبت دروغ به خدا دادن . البته ستم هميشه بنا حق است .
در حقيقت اين قيد را به منظور تأكيد اضافه كرده است . مجاهد گويد : منظور از فواحش زناى پنهانى و عريان شدن در طراف است . اولى پنهانى و دومى آشكار است . برخى گويند : فاحشهء آشكار ، طواف مردان لخت در روز و فاحشهء پنهان طواف زنان لخت در شب است جبائى گويد : مقصود همهء گناهان است . فراء گويد : « اثم » گناهى است كه حد ندارد . حسن گويد : شراب است . چنان كه شاعر گويد :
شربت الا ثم حتى ضل عقلى * كذلك الا ثم يذهب بالعقول
يعنى : آن قدر شراب خوردم كه عقلم تباه شد . شراب اينطور عقلها را مىبرد .