مىبخشد و به آفرينش جديد ، شما را مبعوث مىكند . 2 - ارتباط اين قسمت با
« فِيها تَحْيَوْنَ وَ فِيها تَمُوتُونَ وَ مِنْها تُخْرَجُونَ »
است . يعنى : پس از مرگ ، شما را از خاك خارج مىسازد ، زيرا زنده كردن شما دشوارتر از خلقت ابتدايى شما نيست .
اين معنى از زجاج است . وى گويد : از آنجا كه مشركين قيامت و حشر و نشر را باور نداشتند ، بدينوسيله براى ايشان استدلال كرد . 3 - ابو مسلم گويد : هيچ ارتباطى به سابق ندارد . اين جمله ، خود كلامى مستقل است ، يعنى بدانيد كه همانطورى كه خداوند شما را از خاك آفريده است ، بار ديگر به خاك بر مىگرديد . چنان كه مىفرمايد :
« مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى »
( طه 55 : شما را از خاك آفريديم و به خاك باز مىگردانيم و بار ديگر شما را از خاك بيرون مىآوريم ) برخى گفتهاند : يعنى همانطورى كه در آغاز خلقت ، هيچ نداشتيد و برهنه به دنيا آمديد ، در قيامت نيز همانطور مبعوث مىشويد ، از پيامبر گرامى اسلام روايت شده است كه : در روز قيامت پا برهنه و عريان و بدون ساتر عورت ، محشور مىشويد . قرآن كريم مىفرمايد :
« كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ »
( انبياء 104 : چنان كه در خلقت نخستين ، آغاز كرديم ، بار ديگر او را باز مىگردانيم . اين است وعدهء ما كه بدست ما انجام مىگيرد ) برخى گفتهاند : يعنى همانطورى كه مردهايد مبعوث مىشويد ، مؤمن با ايمانش و كافر با كفرش . اين معنى از ابن عباس و جابر است .
فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ
: گروهى بر اثر آمادگى و پذيرش دعوت حق ، مشمول لطف خداوند شده ، به ثواب هدايت يافتهاند و گروهى دعوت حق را رد كردند و از لطف خدا محروم گشتند و به خود واگذارده شدند . در نتيجه نور هدايت ، سينهء آنها را نگشود و دل آنها را روشن نكرد و مستحق گمراهى شدند . از آنجا كه اين جمله بعد از مبعوث شدن مردگان آمده ، معلوم مىشود هدايت به معناى راهنمايى بسوى ثواب و ضلالت به معناى محروم ماندن از ثواب و بهشت است .
إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّياطِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
: اين نكته را بيان مىكند كه